Linux Eğitim-Döküman

Linux bölümünde yer alan bu konu SaMeT46 tarafından paylaşıldı.

  1. SaMeT46

    SaMeT46 Moderatör

    Bölüm 1. Linux ve bu eğitim hakkında
    Neden Linux ?
    Bu eğitime geldiğinize göre hepinizin kafasında üç aşağı beş yukarı bir Linux nosyonu vardır.
    Hatta muhtemelen bazılarınız Linux kurmuştur bile. Fakat kurmuş olanlarınızın bile kafasında
    ’Neden Linux ?’ sorusu vardır.
    Gerçekten ’Neden Linux ?’ Bu soruya cevap vermeden önce bir miktar Linux’u yüzeysel bile
    olsa tanımak gerekmektedir.
    Linux 1992 yılında Linus Tornvalds tarafından başlatılan bir projedir. Temel olarak 1970’lerden
    beri süregelen Unix işletim sisteminin evlerde yaygın olan i386 (PC) tabanlı makinelerde
    çalışmasını hedeflemiştir. Bu başlangıcın devamında proje birçok kişi tarafından desteklenmiş
    ve şu anda binlerce yazılımcının bir şekilde ilgilendiği dev bir proje halini almıştır.
    Linux diye bildiğimiz dağıtımların hepsi, Linux kerneli (çekirdeği) ve onun etrafındaki GNU
    yazılımlardan oluşan bir Unix sistemidir aslında. O zaman asıl sorumuz neden Unix olacaktır ?
    Unix temelde Windows ve Dos kullananlarımızın komut satırı diye bildiği ortamdan ve X-
    Windows sisteminden oluşur. Bu ikisinin de geçmişi hem Dos’dan hem de Windows’dan çok
    daha eskilere dayanır.
    Unix’in 1970’lerden beri temel aldığı en önemli özellik çok görevli (multi-task) ve çok kullanıcılı
    (multi user) olmasıdır. Bütünleşik bir işletim sistemi olan Unix, bu iki özelliğini hem komut satırı
    ortamında hem de gui ortamı olan X-Windows’da korur. Dahası X-Windows’da yapabileceğiniz
    hemen herşeyi komut satırından (konsoldan) gerçekleştirebilirsiniz.
    Az önce bahsettiğimiz gibi Unix’in temel özelliği çok görevli ve çok kullanıcılı olmasıdır. Bu
    sebeple Unix’de çok ciddi bir kullanıcı kısıtlaması vardır. Kullanıcılar, ancak izinleri olan harddisk
    alanında, izinleri olan komutları, kullanmalarına izin verilen hafıza miktarında ve hatta CPU
    gücü ile yaparlar. Bir kullanıcının bir programının çakılması bir başka kullanıcıyı ve makinanın
    genel işletimini engellemez.
    Otuz yıldır geliştirilen bu özellikler Unix’i diğer işletim sistemlerinden ayırmakta ve dünyanın en
    çok tercih edilen sunucu platformu yapmaktadır.
    İşte bu noktada Unix’le tanışıklığı biraz daha ilerlemiş bazıları ’iyi de kullanması kesinlikle daha
    zor, bir çok işi konsoldan yapıyorsunuz, Windows gibi guiden herşeyi halletmek varken, 2003
    senesinde ben niye konsolu kullanayım’ diyebilir.
    Burda bir şeye açıklık getirmek lazım. Konsol, dinazorluktan, ya da eski kafalılıktan hala
    kullanılan bir şey değildir. Konsol kullanılmaktadır, zira bir sistem yöneticisinin işlemleri en hızlı ve
    en kolay yoldan yapmasının yolu konsoldur. Konsoldan bir iki satır ile hallettiğiniz bir emri guiden
    yapmak genelde çok daha uzun zamanınızı alır. Belki daha da önemlisi, konsol ’ne yapması
    gerektiğini bilenler ’ içindir, şuraya buraya klikleyeyim de nasıl olsa hallederim bu işi diyerek
    sistemi kurcalayanlar için değil.
    Bir başka önemli nokta da Unix’in gücünü biraraya gelmiş binlerce küçük programdan alıyor
    olmasıdır. Bu kurs süresince size bu programları ihtiyacımız doğrultusunda nasıl birbiri ile
    ilintileyeceğimizi, nasıl istediğimizi gibi sonuçlar alacağımızı göstereceğiz.
    Kısa bir örnek ls komutu olabilir. Dos ortamındaki dir komutunun karşılığı olan ls komutu size
    basitçe bir dizinin içeriğini gösterir. Diyelim ki bu dizin uzun ve içeriğini sayfa sayfa görmek
    1
    istiyoruz. Bu noktada herhangibir text dosyasını bize sayfa sayfa gösteren more komutu ile ls
    komutunu birleştiririz. En basitinden ls -al | m ore dediğinizde ls komutunun çıktısı takip
    edebileceğiniz gibi sayfa sayfa karşınıza gelir. Mesela ls komutu bir dizindeki dosyaları
    gösterirken, ls|w c -l komutu ls komutunun çıktısını wc (wordcount) komutuna gönderek o
    dizinde kaç dosya olduğunu gösterir. Görüyorsunuz iki alakasız komutla ls komutuna yeni
    fonksiyonlar kazandırdık. Dahası bir dizinde kaç dosya olduğunu bilgisayara saydırdık. Kolaylıkla
    bir başka komutu da bu sisteme ekleyip, her dosyayı bizim için teker teker printera yollamasını
    sağlayabilirdik. Veya başka bir şey. Birkaç kelimelik bu tür komutlarla yapabileceğiniz şeylerin
    ne kadar derine gidebildiğini görseniz şaşarsınız. Dahası bir shell ortamı gibi yapıştırıcı bir sahte-
    programlama dili ile birleştirildiğinde bu komutlar gerçekten uygulama düzeyinde işlerin
    altından kalkabilirler.
    Linux kullanmayı öğrenmenizin sebeplerinden biri işte bu. Gerektiği gibi bilgisayarınızı kontrol
    edebilmeniz, ona istediğiniz işlemleri yaptırabilmeniz. Kendinizi ona değil onu kendinize
    uydurabilmeniz.
    Bu eğitim neleri içeriyor?
    "Linux Temellerine" hoşgeldiniz. Bu kurda sizlere bash (Linux’daki standart kabuk (shell))’i
    tanıştıracak, ls, cp, mv gibi standart Linux komutlarının tüm potansiyelini nasıl kullanabileceğinizi
    gösterecek, Linux’un izin ve sahiplik modellerini ve daha birçok kavramı anlatacağız.