Kaptan-ı Derya ne demek

Osmanlı bölümünde yer alan bu konu Ömer tarafından paylaşıldı.

  1. Ömer

    Ömer Yönetici

    Kaptan-ı Derya nedir?

    Osmanlı devletinde donanma komutanlarına verilen isim. Akdeniz kıyılarındaki fetihler çoğaldıkça, Osmanlı İmparatorluğu'nun denizaşırı topraklarının genişlemesiyle önemi artmıştır.

    Kaptanı deryalar Divan- Hümayun'a üye olarak katılır, Osmanlı İmparatorluğu'nun deniz eyaletleri olan Cezayir, Tunus, Trablusgarp, Akdeniz Adaları'nı doğrudan ya da denizci paşalar aracılığıyla denetimleri altında tutarlardı. Başlangıçta Gelibolu'da, daha sonraları İstanbul'da, Kasımpaşa'da oturan ve semt ile tersanenin güvenliğinden sorumlu olan kaptanı deryaların unvanı Tanzimat döneminde kaldırılmıştır.

    Kaptanı derya, Donanmayı Hümayunun ve Tersane-i Amirenin en büyük amiridir. Denizcilikle bütün atamaları yapma, hüküm yazma ve tuğra çekme yetkisi vardır. Derya Kalemine bağlı zeamet ve tımarların dağıtımını da kaptanı derya yapmıştır.

    Kaptanı deryalığa atanan kişi önce sadrazamın katında kürk giyer, sonra törenle Tersane-i Amireye gidip göreve başlardı. Bazen denizcilerden de atamalar yapılmakla birlikte, bu göreve çoğunlukla sivil ve asker vezirler getirilirdi. Donanmanın manevrası, kıyı ve açık deniz karakol hizmetlerini, Tersane-i Amire çalışmalarını planlamak kaptanı deryanın asıl görevleriydi. Tersane-i Amiredeki makamında şikayetleri dinleyen kaptanı derya, Haliç ve çevresinin güvenliğinden de sorumluydu. Tersane-i Amire alanlarındaki davalara doğrudan bakar, idam cezası da verebilirdi. Bazı davaları da kadıya havale ederdi.

    Ünlü kaptanı deryalar, Barbaros Hayrettin Paşa, Piyale Paşa, Cezayir'li Hasan Paşa, Küçük Hüseyin Paşa'dır.