İlkÖĞretİm Ve OrtaÖĞretİm Kurumlari Sinif Rehberlİk Programi

Edebiyat ve Kitap bölümünde yer alan bu konu agent force tarafından paylaşıldı.

  1. agent force

    agent force Harbi Aktif Üye

    T.C.
    MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
    Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri
    Genel Müdürlüğü
    İLKÖĞRETİM VE ORTAÖĞRETİM KURUMLARI SINIF REHBERLİK PROGRAMI
    İLKÖĞRETİM ETKİNLİK ÖRNEKLERİ
    ANKARA, 2007




    T.C.
    MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
    Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri
    Genel Müdürlüğü
    “İlköğretim ve Ortaöğretim Kurumları Sınıf Rehberlik Programı” 02.08.2006 tarih ve 329 sayılı Talim Terbiye Kurul Kararı ile 2006–2007 Öğretim Yılından itibaren uygulanmak üzere yürürlüğe girmiştir.
    Söz konusu programa göre; Derslerde ders kitabı, öğrenci çalışma kitabı ve benzeri eğitim aracının kullanılmaması, sadece öğretmenlerin kullanması amacıyla ilgili Genel Müdürlük tarafından öğretmen kılavuz kitabının hazırlanarak dağıtımının yapılması Kurul Kararı ile kabul edilmiştir.
    İLKÖĞRETİM VE ORTAÖĞRETİM KURUMLARI SINIF REHBERLİK PROGRAMI
    İLKÖĞRETİM ETKİNLİK ÖRNEKLERİ
    EDİTÖR / AKADEMİK DANIŞMAN
    Prof.Dr. Serdar ERKAN
    YAZARLAR
    Sınıf Öğretmeni Sündüz BÜKEL
    Psikolojik Danışman Didem GÜLSARAN
    Uzm. Psikolojik Danışman Cevriye GÜLEBAĞLAN
    Uzm. Psikolojik Danışman Hicran ÇETİN

    ANKARA, 2007


    İÇİNDEKİLER

    GİRİŞ............................................................................................................................ 1
    ETKİNLİK SEÇİMİNDE DİKKAT EDİLECEK NOKTALAR ............................. 3
    ETKİNLİKLERİ UYGULARKEN DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN NOKTALAR ve ÖNERİLER 4
    ETKİNLİKLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ............................................................ 8
    İLKÖĞRETİM ve ORTAÖĞRETİM KURUMLARI SINIF REHBERLİK PROGRAMI İLKÖĞRETİM ETKİNLİK ÖRNEKLERİ........................................................................................... 9
    1. Sınıf Kazanımlarının İşleniş Sırası................................................................... 10
    1. Sınıf Etkinlik Örnekleri........................................................................................ 11
    2. Sınıf Kazanımlarının İşleniş Sırası................................................................... 35
    2. Sınıf Etkinlik Örnekleri........................................................................................ 36
    3. Sınıf Kazanımlarının İşleniş Sırası................................................................... 62
    3. Sınıf Etkinlik Örnekleri........................................................................................ 63
    4. Sınıf Kazanımlarının İşleniş Sırası................................................................... 92
    4. Sınıf Etkinlik Örnekleri........................................................................................ 93
    5. Sınıf Kazanımlarının İşleniş Sırası................................................................. 126
    5. Sınıf Etkinlik Örnekleri...................................................................................... 127
    6. Sınıf Kazanımlarının İşleniş Sırası................................................................. 158
    6. Sınıf Etkinlik Örnekleri...................................................................................... 159
    7. Sınıf Kazanımlarının İşleniş Sırası................................................................. 197
    7. Sınıf Etkinlik Örnekleri...................................................................................... 198
    8. Sınıf Kazanımlarının İşleniş Sırası................................................................. 245
    8. Sınıf Etkinlik Örnekleri...................................................................................... 246
    KAYNAKÇA........................................................................................................... 285



    GİRİŞ
    İlköğretim ve Ortaöğretim Kurumları Sınıf Rehberlik Programı 2006–2007 Öğretim yılında uygulanmak üzere 02.08.2006 tarih ve 329 sayılı Talim Terbiye Kurul Kararı ile uygulamaya konulmuştur. İlköğretim ve Ortaöğretim Kurumları Sınıf Rehberlik Programı’nda 120 ilköğretime, 120 ortaöğretime yönelik olmak üzere toplam 240 kazanım yer almaktadır. Bu kazanımların gerçekleştirilmesi için rehberlik saatinde sınıf rehber öğretmenleri tarafından uygulanmak üzere, etkinlik örnekleri hazırlanmasına karar verilmiştir. İlköğretimde 1–8 sınıflar için belirlenen 120 kazanımın etkinlikleri Prof. Dr. Serdar ERKAN’ın editörlüğünde, Sündüz BÜKEL, Didem GÜLSARAN, Cevriye GÜLEBAĞLAN, Hicran ÇETİN tarafından hazırlanmıştır.

    Bireyin hayatında başarılı ve mutlu olabilmesi için bazı niteliklere sahip olması gerektiğini, rehberliğin amacının da bireyin bu nitelikleri kazanmasına yardım etmek olduğunu belirten Erkan (2003), bu nitelikleri; verimli çalışma, sınava hazırlanma, zamanı iyi kullanabilme, etkili karar verme, problem çözme, plan yapma becerileri, kendini tanıma ve kabul, etkili iletişim meslekleri tanıma, kendi yetenek, ilgi ve kişilik özellikleri ile öğrenme konuları ve meslekler arasında bağ kurabilme, öğrenme ve çalışmaya yönelik olumlu tutumlar, toplum hayatına uyum sağlayabilme ve katkıda bulunmak için gerekli sorumluluk, başkalarına saygı ve yardımlaşma gibi değerler şeklinde sıralamaktadır.

    Bu kitapta yer alan etkinlikler de yukarıda belirtilen nitelikleri içeren; öğrencilerin psikolojik açıdan sağlıklı, kendini tanıyan, güven duyan, kendine uygun eğitsel ve mesleki kararlar alabilen kişilerarası iletişim becerileri gelişmiş, kendini doğru ifade edebilen, üretken ve yaşamdan zevk alan bireyler olmalarına yardımcı olma gibi amaçlara yönelik olarak düzenlenen İlköğretim ve Ortaöğretim Kurumları Sınıf Rehberlik Programında yer alan kazanımlara yönelik olarak hazırlanmıştır.

    Etkinliklerde öğrenciyi aktif bir katılımcı ve sorunları araştırıcı bir birey hâline getiren, öğrenci merkezli yaklaşım temel alınmıştır. Buna göre, öğrenciler öğretilen birey değil, araştıran, sorgulayan, öğrenen, kendi iç kontrolünü sağlayan, sorumluluklarını üstlenen bireyler olarak görülmektedir.

    Etkinlikler gelişimsel ve önleyici rehberlik anlayışı temel alınarak hazırlanmış ve öğrencilerin gelişimsel özellikleri dikkate alınmıştır.

    İlköğretim ve Ortaöğretim Kurumları Sınıf Rehberlik Programı, Okul Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Programı değil, onun bir parçasıdır. İlköğretim ve Ortaöğretim Kurumları Sınıf Rehberlik Programı Ortaöğretim Etkinlik Örnekleri bu programdaki kazanımların gerçekleştirilmesi için hazırlanmıştır. Söz konusu program Erkan ve arkadaşları (2006) tarafından Kapsamlı Rehberlik Programları temel alınarak hazırlanan Okul PDR Hizmetleri Programı Modeli’nin hizmet alanlarından Grup Rehberliği bölümünde yer almaktadır.

    Sınıf rehber öğretmenleri tarafından gerçekleştirilecek etkinliklerden oluşan grup rehberliği hizmetleri içerisinde, bazı etkinliklerin uygulamaları özel bilgi ve deneyim gerektirdiği için okul rehber öğretmeni veya RAM’lardan gelecek uzmanlar tarafından gerçekleştirilecektir. Bunun sağlanamadığı ya da kalabalık okullarda rehber öğretmenin yetişemediği durumlarda ilgili etkinlikler yerine öğrencilerin gelişim özellikleri ve ihtiyaçları, okulun özellikleri göz önünde bulundurularak farklı kazanımlara yönelik etkinlikler uygulanabilir.

    Bu kitapta ilköğretimde her sınıf düzeyi için 15 haftalık etkinlik sunulmuştur. Geriye kalan 3 hafta ise, programda da belirtildiği gibi rehberliğe ilişkin test, envanter uygulamaları, meslek gezileri, seminer vb. için kullanılacaktır.
    ETKİNLİK SEÇİMİNDE DİKKAT EDİLECEK NOKTALAR
    Etkinlikler İlköğretim ve Ortaöğretim Kurumları Sınıf Rehberlik Programı’nda ki kazanım işleme sırasına göre verilmiştir. Ancak bu sıralama değişmez bir kural değildir. Okul imkan ve koşullarına göre zorunlu düzenlemeler yapılabilir. Ancak birbiri üstüne inşa edilen etkinliklerin sıralamasında değişiklik yapılmamalıdır. Örneğin 7.sınıfta yer alan, çatışma çözmeye yönelik iki etkinlik aynı sırada sunulmalıdır.

    Tüm ülkede, tüm okullarda aynı etkinliklerin kullanılması zorunlu değildir. Zaten bu söylem rehberliğin ilkelerine de aykırıdır. Bu etkinlikler birer örnektir. Okulun, öğrencilerin ihtiyaçlarına göre, kazanıma bağlı kalınarak farklı bir etkinlik uygulanabilir ya da aynı etkinlik yeniden düzenlenerek kullanılabilir. Farklı okul türlerinde okulun özelliklerine uygun olmayan etkinliklerde, öğrencilerin gelişim özellikleri ve ihtiyaçları, okulun özellikleri göz önünde bulundurularak farklı etkinlikler yapılabilir ya da diğer etkinliklere daha geniş yer verilebilir. Yapılacak olan değişiklikler sınıf öğretmenleri tarafından değil, sınıf öğretmenlerinin önerileriyle rehber öğretmen, yoksa Okul Rehberlik Hizmetleri Okul Yürütme Kurulu veya RAM'dan görevlendirilen Rehber Öğretmenler tarafından okulun ve öğrencinin ihtiyaçları göz önünde bulundurarak yapılmalıdır.

    Etkinlikler hazırlanırken, etkinliklerin uygulanabilir olması göz önünde bulundurulmuştur. Etkinlik uyarlarken ya da yeni etkinlik üretirken aşağıdaki kriterler göz önünde bulundurmalıdır. Etkinlik Kriterleri(Erkan, 2006);
    · Etkinlik programın genel amaçlarına ve anlayışına uygun mu?
    · Etkinlik, kazanımı gerçekleştirebilecek nitelikte mi?
    · Etkinliğin gerekleri için elde var olan ya da potansiyel kaynaklar yeterli mi?
    · Etkinlik aileler, öğrenciler, öğretmenler ve toplum tarafından kabul edilebilir mi?
    · Etkinlik elde var olan ya da potansiyel uygulayıcılar (danışman/öğretmen) tarafından uygulanabilir mi?
    · Etkinliğin potansiyel yararları tahmin edilen maliyetten daha önemli görülebilir mi?
    · Etkinliğin etkililiği ölçülebilir mi?
    · Etkinliğin uygulanmasının riskleri var mı?
    · Etkinlik açık, anlaşılır ve gerekli unsurları içeren bir biçimde düzenlenmiş mi?
    ETKİNLİKLERİ UYGULARKEN DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN NOKTALAR VE ÖNERİLER
    1. Etkinlikler uygulanırken rehberliğin tüm ilkeleri göz önünde bulundurulmalıdır (Erkan, 2006).
    2. Etkinliklerin uygulanması, ilgili mevzuata ve programa göre sınıf rehber öğretmenlerinin sorumluluğundadır. Uygulamalar sırasında karşılaşılan güçlüklerle ilgili okul rehber öğretmeninden yardım alınabilir. Ayrıca aynı sınıfların sınıf rehber öğretmenleri uygulamalarla ilgili birbirlerine destek olabilir, ortak çalışmalar yapılabilir.
    3. Öğrencilerle ilgili her konuda okul rehber öğretmeni ile işbirliği içerisinde çalışmak daha etkili ve verimli olmanızı sağlar.
    4. Öğrencilerinize aktardığınız bilgiler ve paylaştığınız konularda velilerinizi de bilgilendirmeniz yararlı olabilir. Çünkü bazı konularda veliler de yanlış ve eksik bilgilere sahip olabilir. Sadece öğrenciyi bilgilendirmek birçok konuda öğrenci ve ailesi arasında çatışmalara yol açabilir.
    5. Sınıf rehber öğretmenleri sınıfa gitmeden önce yapacağı etkinlik üzerinde çalışmalı, sınıfa hazırlıklı gitmelidir. Etkinlikler uygulanmadan önce okunmalı, gerekli araştırma ve hazırlıkları yapılmalıdır. Bu sizin hem konuya daha hâkim olmanızı sağlayacak, hem de öğrenciler için etkili, güvenli bir model oluşturmanıza ve süreyi daha iyi kullanmanıza olanak verecektir. Erkan’ a (2006) göre sürekli yazılı materyale bakarak talimatlar veren öğretmen görüntüsü istenen etkiyi sağlamayacaktır.
    6. Önceden hazırlık yapmaları gereken etkinlikler için öğrenciler bilgilendirilmeli ve hazırlanmaları için yeterli süre verilmelidir.
    7. Sınıf mevcudunun çok yüksek olduğu durumlarda sınıf ikiye bölünebilir (Erkan, 2006).
    8. Etkinliklerin uygulanması sırasında empati, saygı, koşulsuz kabul ve saydamlık gibi hümanist bir öğretmenin benimsemesi gereken tutumları sergileyerek öğrencilerin sınanma kaygıları olmadan kendilerini çekinmeden ifade edebilecekleri, rahat ve güvenli hissedecekleri bir ortam oluşturulmalıdır.
    9. Öğrencilerle etkileşim süreçlerinde birbirlerinin paylaşımlarına ilişkin yorumlarının yapıcı olmasına dikkat edilmeli ve etkinlikler sırasında uyulacak kuralları ve dikkat edilecek noktaları ilk başta detaylı bir şekilde, örnekler vererek ve öğrencileri de sürece katarak belirtmek gerekir. Sınıfta öğrencilere bu konuda sorumluluk verilir ve aşağıdakilere benzer kurallar birlikte oluşturulabilir. Böylece daha sonraki günlerde sadece küçük hatırlatmalarla çalışmalara devam edilebilir ve sınıf kendi otokontrolünü oluşturabilir.
    · Etkinlikle ilgili yönergeleri iyi dinlemeliyiz,
    · Anlamadığımız konularda soru sormaktan çekinmemeliyiz,
    · Söz almadan konuşmamalıyız,
    · Konuşan kişiyi can kulağıyla dinlemeliyiz,
    · Kimsenin sözü kesmemeliyiz,
    · Kimse için aşağılayıcı, küçük düşürücü, yargılayıcı ifadeler kullanmamalıyız,
    · Kimseyle alay etmemeli ve ad takmamalıyız,
    · Her birimiz etkinliklerde aktif olmaya çalışmalıyız,
    · Konu ile ilgili söyleyeceklerimizi söylemekten çekinmemeliyiz,
    · Konuşmalarımızın konu ile ilgili olmasına özen göstermeliyiz,
    · Etkinlikler sırasında sınıftaki paylaşımlarda gizlilik ilkesine uymalıyız,
    · Etkinliklerle ilgili önceden yapmamız gereken araştırmaları yapmaya özen göstermeliyiz,
    · Kimse ile kişisel çatışmalara girmemeliyiz, vb.
    10. Gruplara ayrılarak işlenecek olan etkinliklerde grupların her seferinde aynı olmamasına ve farklı kişilerden oluşmasına dikkat edilmelidir (Erkan, 2006). Farklı yöntemlerle gruplar oluşturabiliriz. Sayma yöntemini kullanabiliriz, sınıf listesinden rastlantısal olarak seçebiliriz, alfabetik sıraya göre, ortak bazı özelliklere göre ayırabiliriz ya da ayakkabı kardeşliği, gözler kapalı dolaşırken gözleri aç ilk gördüğün 2 kişi ile eş ol vb. oyunlarla da gruplar oluşturulabilir. Her seferinde başka bir yöntem kullanmamız aynı zamanda eğlenceli olabilir.
    11. Eğer sınıf uygunsa çember şeklinde ya da U düzeninde oturmak grup çalışmaları için daha yararlı olacaktır. Böylece tüm grup hem birbirini hem de öğretmeni daha iyi görebilir ve yapılan çalışmalar daha etkili olabilir.
    12. Etkinlikler sırasında öğrenciler sunum yaparken ya da bir konuda sorulan soruyu cevaplarken ya da bir konuda düşüncesini belirtirken kendisini sıkılmadan rahat ifade edebilmelidir. Bu da sınıfta bir güven ortamı oluşması ile ilgilidir. Öğrencilere bu güveni vermek için şu açıklamayı yapmak yararlı olabilir.”Burada önemli olan düşüncelerin ifade edilmesidir. Paylaşımlar doğru, yanlış hatalı eksik olabilir. Herkes bazı konularda yanlış ya da eksik bilgilere sahip olabilir.”
    13. Paylaşımların fikir tartışması haline gelmesine asla izin verilmemeli, bu konuda öğrenciler en baştan uyarılmalıdır. Ama etkinlik özellikle bunu gerektiriyorsa kuralları baştan belirlenerek tartışma oturumu düzenlenir ve bu kurallara uygun olarak tartışmaları istenir.
    14. Ergenlerin çevrelerine zaman zaman çok acımasız davranabileceklerini, çok alaycı olabileceklerini, sabit fikirli ve dik başlı tavırlar sergileyebileceklerini, ergenliğin egosantrik bir dönem olması nedeniyle kendileri dışındaki kişilerin fikirlerini beğenmeyeceklerini, çok fazla eleştirel olabileceklerini hiçbir zaman göz ardı etmemeli ve buna göre önlemler alınmalıdır.
    15. Etkinliklere, doğaçlamalara katılmayan hiç söz almayan öğrenciler olabilir. Bu öğrencileri rehberliğin gönüllülük ilkesi göz önünde bulundurularak zorlamadan, uygun bir biçimde katılması için yüreklendirmeli ve desteklemeliyiz. Ya da bunun tersi her etkinlikte, her çalışmada sürekli öne çıkan ve kimseye fırsat vermeyen öğrenciler de olabilir. Bu öğrenciler de incitilmeden, hevesleri kırılmadan diğer arkadaşlarına da fırsat vermesi için özel olarak uyarılabilir.
    16. Etkinlikler sırasında öğrencilerin özel bir durum yaşadığını fark edersek bu durumu sınıfta çözülmeye çalışılmamalıdır. Daha sonra özel olarak görüşmeli ve gerekirse öğrencinin de onayı ile rehber öğretmen ve aile konu ile ilgili bilgilendirilmelidir.
    17. Öğrencilerin ailelerinin ya da arkadaşlarının özel hayatlarına ilişkin sınıf ortamında konuşulması uygun olmayan bilgileri açıklamalarını önlemek amacıyla “annem, babam, Ahmet, Ayşe v.b.” ifadeler yerine “tanıdığım birisi” biçiminde ifadeler kullanmaları sağlanmalıdır (Erkan, 2006).
    18. Etkinliklerde verilen formlar tıpkı diğer dersler için çoğaltıldığı gibi her öğrenci için bir adet çoğaltılıp verilebilir. Eğer bu tür bir olanak yoksa öğrencilere bir adet verilir ve kendi aralarında organize olarak çoğaltmaları istenir ya da öğrencilerin defterlerine yazdırılabilir. Bazı formların büyütülüp asılması gerekebilir eğer okulun bu tür olanakları yoksa büyük bir kartona ya da tahtaya yazılabilir.
    19. Öğrencilere etkinliklerde kullandıkları bilgi formlarını ve kendi doldurdukları formları bir dosyada toplamaları ve zaman zaman tekrar incelemeleri önerilir.
    20. Etkinlikler farklı şekillerde ve farklı ortamlarda da işlenebilir. Bazı etkinlikler sınıfta değil; bahçede, okulun konferans salonunda, spor salonunda vb yerlerde gerçekleştirilebilir. Bazı etkinlikler de konu ile ilgili yerlere geziler düzenlenerek ya da sınıfa konu ile ilgili kişiler davet edilerek işlenebilir.
    21. Etkinliklerde verilen öykü, şiir, yazı vb. materyaller yerine etkinliğin amacını ve akışını bozmayacağını düşünülen farklı materyaller kullanabilir.
    22. Bazı etkinliklerde ortaya çıkan ürünler (Yazı, broşür vb.) sınıf panosunda ya da diğer sınıflarla işbirliği yapılarak okul panosunda sergilenerek belli konularda okul çapına duyarlılık sağlanabilir
    23. Etkinlikler sırasında hafif, rahatlatıcı bir müzik kullanılabilir.
    24. İlköğretimdeki birleştirilmiş sınıflarda hangi sınıflar varsa öğrencilerin gelişim özellikleri ve ihtiyaçları göz önünde bulundurularak bunlara ait kazanımlardan seçilerek yeni bir kazanım işleniş sırası oluşturulacaktır. Yapılacak olan değişiklikler sınıf öğretmenleri tarafından değil, sınıf öğretmenlerinin önerileriyle rehber öğretmen, yoksa Okul Rehberlik Hizmetleri Okul Yürütme Kurulu veya RAM'dan görevlendirilen Rehber Öğretmenler tarafından okulun ve öğrencinin ihtiyaçları göz önünde bulundurarak yapılmalıdır.
    25. Programda 1.,8.,9. ve 12 sınıflarda “Eğitsel ve Mesleki Planlama Dosyası” ile ilgili kazanımlar yer almaktadır. Ancak program 2006–2007 eğitim öğretim yılında uygulamaya başlandığı için ara sınıflarda da bu dosyanın hazırlanması gerekmektedir.
    ETKİNLİKLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ
    Etkinliklerin değerlendirmesi için programda örnek olarak verilen “Etkinlik Değerlendirme Formları” her etkinlik sonunda uygulanacak diye bir sonuç çıkarılmamalıdır. Kazanımların değerlendirilmesinin süreç ağırlıklı olması öngörülmektedir. Bilindiği üzere rehberlikle ilgili kazanımların birçoğu 40 dakika gibi kısa sürede kazandırılıp ölçülebilecek nitelikte değildir. Bazı kazanımlar bir olgunlaşma süreci istemektedir. Bazıları gözlem yoluyla değerlendirilebilirken, bazıları için ölçek kullanmak gerekebilir. Değerlendirmede hangi kazanımların hangi yöntemle değerlendirileceği konusunda da karar yine tek tek sınıf öğretmenleri tarafından değil okul rehber öğretmeni tarafından, yoksa okul rehberlik hizmetleri okul yürütme kurulu tarafından alınmalıdır. Böylece okulda da bir bütünlük olacaktır. Burada asıl amaç; sınıf rehber öğretmenlerinin bu kazanımın öğrenciler tarafından ne ölçüde kazanıldığını, etkinliğin ne ölçüde uygulanabildiğini ve karşılaşılan güçlüklerle ilgili geri bildirim vermesidir. Bu geri bildirimler her etkinliğin altında yer alan değerlendirme bölümüne de yazılabilir.. Böylece sene sonu raporlarının altyapısı da hazırlanmış olur. Ayrıca bu geri bildirimler okul rehber öğretmeni ile paylaşarak etkinliklerle ilgili ortaklaşa kararlar verilebilir.