Osmanlı Devletinin Paylaşılması

Türk Tarihi bölümünde yer alan bu konu deep tarafından paylaşıldı.

  1. deep

    deep Harbi Aktif Üye

    Osmanlı Devletinin Paylaşılması, Osmanlı Devletinin Paylaşılma antlaşmaları

    Osmanlı Devletinin Paylaşılması gizli antlaşmalar

    Osmanlı Devletini paylaşma tasarıları:

    Osmanlı Devleti'ni paylaşmak amaçlı antlaşmalar yapıldı. Peki bu antlaşmalar ve yapılma nedenleri neydi?

    Gizli Antlaşmaların Yapılma Sebepleri:
    1-Şark meselesi (Osmanlı ülkesini paylaşma meselesi) ni halletmek.
    2-İtilaf bloğunun birlik ve istikrarını sağlamak
    3-Savaştan sonra Osmanlı’yı paylaşma konusunda anlaşmazlığa düşmemek
    4-İtalya’yı İtilaf bloğuna katmak.
    5-Rusya’yı İtilaf bloğunda tutmak

    1-Boğazlar Antlaşması (Mart-Nisan 1915):
    Çanakkale Savaşı esnasında Rusya boğazlar konusunda tedirginleşince; İngiltere, Fransa ve Rusya arasında imzalanan antlaşma ile boğazlar ve çevresi Rusya’ya bırakılmıştır.

    Antlaşmanın Önemi:

    1-Rusya’nın Almanya tarafına geçmesi önlendi
    2-Gizli antlaşmalar başladı
    3-İngiltere ve Fransa ilk defa Rusya’nın boğazlar konusundaki isteklerini kabul etti.
    NOT: Rus Çarlığı yıkıldıktan sonra; tekrar yapılan gizli antlaşmalar sonucunda boğazlar bölgesinin yönetiminin İtilafların ortak kontrolünde olmasına karar verildi.

    2-Londra Antlaşması (26 Nisan 1915):
    Bu antlaşma İngiltere, Fransa ve İtalya arasında imzalandı.
    İtalya’ya On İki Ada ve Antalya bırakıldığı gibi; İtalya’ya,Osmanlı’nın Libya üzerindeki halifelik haklarının da kaldırılacağı vaat edildi. Bu antlaşma sonucunda İtalya İtilaf bloğuna geçti.

    3-Sykes-Picot (1916):
    Bu antlaşma İngiltere ile Fransa arasında imzalanmıştır.
    1-Musul hariç, Irak İngiltere’ye bırakıldı
    2-Adana, Antakya, Lübnan ve Suriye kıyıları Fransa’ya bırakıldı.
    3-Musul, Ürdün ve Suriye’nin bir kısmında Arap krallığının kurulması ve bu devletin Fransa ile İngiltere’nin ortak denetiminde olması kararlaştırıldı.
    4-Filistin’de, Rusya, İngiltere, Fransa, İtalya ve Şerif Hüseyin tarafından kararlaştırılarak, uluslar-arası bir yönetimin kurulması kararlaştırıldı.
    5-Hicaz’ın serbest bölge olması kararlaştırıldı.
    Önemi:
    1-Arap bölgeleri (Orta Doğu) paylaşıldı

    4-Petrograt Protokolü:
    Bu antlaşma Rusya, Fransa ve İngiltere arasında imzalandı.Rusya'ya, İngiltere ve Fransa’nın Orta Doğu çıkarlarını kabul etmesine karşılık boğazlar bölgesine ek olarak Trabzon’a kadar Doğu Karadeniz, Erzurum, Van ve Bitlis verildi.

    5-Mc Mahon (1916):
    İngiltere’nin Mısır valisi ile Şerif Hüseyin arasında imzalanmıştır. Şerif Hüseyin’e bağımsız bir Arap devleti vaat edilmiştir. Arapları Osmanlı’ya karşı savaştırmak isteyen İngilizler bu tür gizli ant-laşmalarla amaçlarına ulaşmıştır.

    6-Saint Jean de Maurıenne (19 Nisan 1917):
    Bu antlaşma İngiltere, Fransa ve İtalya arasında imzalanmıştır.
    On İki Ada, Antalya, İzmir,Aydın ve Muğla İ-talya’ya bırakılmıştır. İngiltere; İzmir’in İtalya’ya verilmesini Rusya istemeyeceğinden dolayı; bu antlaşmanın geçerli olabilmesini, Rusya’nın antlaşmayı imzalamasına bağlamıştır. Rusya kısa bir süre sonra savaştan çekildiği için bu antlaşma Rusya tarafından imzalanamamıştır.
    Paris Konferansında İzmir’i Yunanistan’a bırakmak isteyen İngiltere’ye İtalya karşı çıkınca; İngiltere Sen Jön dö Möryen antlaşmasının geçersizliğini ileri sürmüştür.

    Gizli Antlaşmaların Önemi:
    1-İtilaf devletleri aralarında çıkar birliği sağlamışlardır.
    2-Savaş daha bitmeden, Osmanlı toprakları paylaşılmıştır.
    3-Bu antlaşmalar Mondros Mütarekesinin ağır şartlar taşımasında etkili olmuştur.
    4-İtilaf devletleri aralarındaki birlik ve bütünlüğü güçlendirmişlerdir.
    5-Gizli antlaşmalar İtilaf devletlerinin zaferden e-min olduğunu gösterir.

    Gizli Antlaşmaların Özellikleri:
    1-Şark meselesini halletmeye yöneliktirler
    2-Osmanlı toprakları paylaşılmıştır.
    3-İtilaf Devletleri çıkar birliği sağlamıştır.
    4-Osmanlı’nın savaşa girmesinin bir sonucu olarak gündeme gelmiştir.

    Açıklamalar:

    1-Yunanistan gizli antlaşmalara katılmadığı halde; savaştan sonra toplanan Paris Konferansında İzmir ve civarını alarak Osmanlı’nın paylaşımına açıkça katılmıştır.
    2-Rusya gizli antlaşmalara katıldığı halde; savaştan çekildiğinden dolayı; savaştan sonra Osmanlı’nın paylaşımına katılamamıştır.
    3-İtalya gizli antlaşmalara katıldığı halde; savaştan sonra antlaşmalardan umduğunu bulamamış; ki bu durum İtalya ile İngiltere ve Fransa’nın arasını açmıştır.
    4-Gizli antlaşmaları dünyaya ilk defa Çarlık Rus-yasını, İngiltere, Fransa ve İtalya’yı dünya kamu oyuna kötü göstermek isteyen Bolşevikler duyurmuştur.
    5-Wilson İlkeleri gizli antlaşmaları hukuken geçersiz saymıştır.
    6-İngiltere ve Fransa ABD ile çelişkiye düşmeden gizli antlaşmaları uygulayabilmek için, Paris Konferansında mandater sistem düşüncesini ortaya attılar. Mondoros Mütarekesine 7 ve 24. maddeleri koydular. Azınlıkları Osmanlı’ya karşı kışkırttılar.
    7-Mondros Mütarekesinden sonra başlayan işgaller, genelde, gizli antlaşmalar doğrultusunda oldu
    8-Rusya’nın savaştan çekilmesi üzerine; Doğu Anadolu’da Ermeni Devleti kurulmasına; Ermenilerin koruyuculuğunun ABD’ye verilmesine ve Boğazlar üzerinde ortak yönetim kurulmasına karar verildi.
    9-Mondros Mütarekesinin imzalanması ile gizli antlaşmalar uygulamaya girdi.
    10-İşgal güçleri gizli antlaşmaları daha rahat uygulayabilmek için Mondros Mütarekesini işlerini kolaylaştıracak şekilde hazırladılar.