Şiir türleri nelerdir

Edebiyat ve Kitap bölümünde yer alan bu konu TORRESCF tarafından paylaşıldı.

  1. TORRESCF

    TORRESCF Yeni Üye

    1. Lirik Şiir

    Duygu ve düşüncelerin coşkulu bir dille anlatan şiire lirik şiir denir.
    Eski Yunan edebiyatında şairler şiirlerini Lyra (lir) denilen bir sazla söyledikleri için bu tür şiirlere lirik denilmiştir. Lirik şiir, dünya edebiyatında en çok işlenen ve sevilen şiir türüdür. Lirik şiirler insan yüreğine seslenen , okunduğunda insanı duygulandıran , coşkulandıran şiirlerdir. Batı edebiyatında Rönesans devrim şairlerinin(PETRERCA,RONSARD) daha sonra da ilke olarak içe dönüklüğü benimseyen romantik şairlerin(Lamartine ,Hugo, Goethe, Schiller) duygusal ve öznel bir nitelik gösteren şiirlerin bu türün başarılı örnekleridir.Örnek-1
    Ne zaman seni düşünsem
    Bir ceylan su içmeye iner
    Çayırları büyürken görürüm
    Her akşam seninle
    Yeşil bir zeytin tanesi
    Bir parça mavi deniz
    Alır beni
    Seni düşündükçe
    Gül dikiyorum elimin değdiği yere
    Atlara su veriyorum
    Daha bir seviyorum dağları
    ( İlhan BERK)
    2. Pastoral Şiir

    Çoban ve kır yaşamını,doğa güzelliklerini anlatan şiirlere pastoral şiir denir.
    Pastoral şiirlerin her türlü süsten , yapmacıktan ,gösteriş ve söz oyunlarından uzak bir yapısı vardır. Bunlara bukolik şiir ( çoban şiiri) de denir.
    Pastoral şiirin iki biçimi vardır:
    İDİL: Bir ozanın ya da çobanın ağzından yazılıp kır yaşamının çekiciliğini , güzelliğini anlatan çobanıl aşkı yansıtan kısa şiirlere denir.
    EGLOG: BİR kaç çobanın karşılıklı konuşmaları yoluyla oluşturulan , aşk , kır yaşamı üzerine duygu ve düşüncelerini yansıtan pastoral şiirlere denir.Örnek-1
    Avludan geçtiğini gördü gelinin
    Suya gidiyordu öğle güneşinde
    Ardında bebesi yalınayak
    Geride Karabaş
    Tozlu yoldan
    Söğütlerin oradaki çeşmeye
    Yalağında bulutlar yıkanan çeşmeye
    (Oktay RIFAT)
    Örnek-2
    Gümüş bir dumanla kapandı her yer
    Yer ve gök bu akşam yayla dumanı
    Sürüler , çeşmeler , sarı çiçekler
    Beyaz kar, yeşil çam, yayla dumanı ( Ömer Bedrettin UŞAKLI)
    3. Epik Şiir

    Epik sözcüğü , Yunancada destan anlamındaki epope den gelmektedir. Yazının bulunuşundan önceki dönemlerde ulusların hayatında derin izler bırakan tarihsel olayları dile getiren destanlar epik şiir sayılır.Epik şiirlerde yiğitlik, kahramanlık, savaş… temaları işlenir.Her epope ( destan) ya da epik şiirlerde tarihsel bir gerçek vardır. Epik şiir bu gerçekten kaynaklanır.Epik şiirlerin çoğu , okuyucuyu coşkulandırdığı için lirik özellikler de taşır.Örnek-1
    Durduk , süngü takmış kafir ayakta
    Bizde süngü yok
    Bir hayret kızıllığı akardı üstümüzden
    Dehşetten daha çok
    Durduk , süngüsü düşmanın pırıl pırıl ,
    Önümüze çıktı bir gündüz,bir gece
    Korku değil haşa
    Bir büyük düşünce .
    ( F.Hüsnü DAĞLARCA)
    Örnek-2
    Kalktı göç eyledi Avşar elleri,
    Ağır ağır giden eller bizimdir.
    Arap atlar yakın eder ırağı,
    Yüce dağdan aşan yollar bizimdir.
    Belimizde kılıcımız Kirmani,
    Taşı deler mızrağımın temreni.
    Hakkımızda devlet etmiş fermanı,
    Ferman padişahın,dağlar bizimdir.
    Dadaloğlu'm birgün kavga kurulur,
    Öter tüfek davlumbazlar vurulur.
    Nice koçyiğitler yere serilir,
    Ölen ölür, kalan sağlar bizimdir. (Dadaloğlu)

    4. Didaktik Şiir

    Belli bir düşünceyi aşılamak ya da belli bir konuda öğüt, bilgi vermek, ahlaki bir ders çıkarmak amacıyla öğretici nitelikte yazılan, duygu yönü zayıf şiir türüdür. Eski çağlarda ozanların eğitici öğretici bir kişi olduğu kabul ediliyordu. Eski Yunan edebiyatında HESİODOS bu türün ilk örneklerini vermiştir.Türk edebiyatında "ta'limî" terimi de aynı anlamda kullanılmıştır. Manzum hikâyeler ve fabllar da bu gruba girer.Örnek-1
    KARGA İLE TİLKİ
    Bir dala konmuştu karga cenapları;
    Ağzında bir parça peynir vardı.
    Sayın tilki kokuyu almış olmalı;
    Ona nağme yapmaya başladı:
    "Ooooo! Karga cenapları, merhaba!
    "Ne kadar güzelsiniz; ne kadar şirinsiniz
    "Gözüm kör olsun yalanım varsa
    "Tüyleriniz gibiyse sesiniz
    "Sultanı sayılırsınız bütün bu ormanın."
    Keyfinden aklı başından gitti bay karganın;
    Göstermek için güzel sesini
    Açınca ağzını düşürdü nevâlesini.
    Tilki kapıp onu dedi ki: "Efendiciğim,
    Size küçük bir ders vereceğim;
    Alıklar olmasa iş kalmaz açık gözlere;
    Böyle bir ders de değer sanırım bir peynire"
    Karga şaşkın, mahcup biraz da geç ama,
    Yemin etti gayrı faka basmayacağına. (Çev: Orhan Veli)
    Örnek-2
    Şunlar ki çoktur malları
    Gör nice oldu halleri
    Sonucu bir gömlek imiş
    Anında yoktur yenleri ( Yunus EMRE )

    5. Satirik Şiir

    Eleştirici bir anlatımı olan şiirlerdir. Bir kişi, olay, durum, iğneleyici sözlerle, alaylı ifadelerle eleştirilir. Bunlarda didaktik özellikler de görüldüğünden, didaktik şiir içinde de incelenebilir. Ancak açık bir eleştiri olduğundan ayrı bir sınıfa alınması daha doğru olur. Bu tür şiirlere Divan edebiyatında hiciv, Halk edebiyatında taşlama, yeni edebiyatımızda ise yergi verilir.
    Örnek-1
    Pek rengine aldanma felek eski felektir
    Zira feleğin meşreb-i nâ-sâzı dönektir
    Ya bister-i kemhâda , yâ virânede can ver
    Çün bay ü gedâ hâke beraber girecektir
    Allaha sığın şahs-ı halimin gazabından
    Zira yumuşak huylu atın çiftesi pektir
    Yaktı nice canlar o nezaketle tebessüm
    Şirin dahi kasdetmesi cana gülerektir
    Bed asla necabet mi verir hiç üniforma
    Zerdüz palan ursan eşek yine eşektir
    Bed mâye olan anlaşılır meclis-i meyde
    İşret , güher-i âdemi temyize mihenktir
    Nush ile yola gelmeyeni etmeli tektir
    Tekdir ile uslanmayanın hakkı kötektir
    Nâdânlar eder sohbet-i nâdânla telezzüz
    Divânelerin hemdemi divâane gerektir
    Aff ile mübeşşer midir eshâb-ı meratip
    Kanun-i ceza âcize mi hâs demektir
    Milyonla çalan mesned-i izzetde serefrâz
    Bir kaç kuruşu mürtekibin câyı kürektir
    İman ile din , akçadır erbâb-ı gınâda
    Namus ü hamiyyet sözü kaldı fukarada
    (Ziya Paşa)

    Örnek-2
    Benim bu gidişe aklım ermiyor
    Fukara halini kimse sormuyor
    Padişah sikkesi selam vermiyor
    Kefensiz kalacak ölümüz bizim

    6. Dramatik Şiir

    Tiyatroda kullanılan şiir türüdür. Eski Yunan edebiyatında oyuncuların sahnede söyleyecekleri sözler şiir haline getirilir ve onlara ezberletilirdi. Bu durum dram tiyatro türünün ( 19. yy. ) çıkışına kadar sürer. Bundan sonra tiyatro metinleri düz yazıyla yazılmaya başlanır.

    Dramatik şiir harekete çevrilebilen şiir türüdür. Başlangıçta trajedi ve kommedi olmak üzere iki tür olan bu şiir türü dramın eklenmesiyle üç kere çıkmıştır.

    Bizde dramatik şiir türüne örnek verilmemiştir. Çünkü bizim Batı’ya açıldığımız dönemde ( Tanzimat ) Batı’da da bu tür şiirler yazılmıyordu; nesir kullanılıyordu tiyatroda. Bizim tiyatrocularımız da tiyatro eserlerini bundan dolayı nesirle yazmışlardır. Ancak nadirde olsa nazımla tiyatro yazan da olmuştur. Abdülhak Hamit Tarhan gibi...

    Batı edebiyatında Corneille, Racine, Shakespeare;Türk edebiyatında Namık Kemal, Abdülhak Hamit Tarhan, Faruk Nafiz Çamlıbel dramatik şiirin en güzel örneklerini vermişlerdir.
     
    Son düzenleme moderatör tarafından: 11 Mart 2012