Obsesif Kompulsif nedir? nedenleri nelerdir?

Sağlık Merkezi bölümünde yer alan bu konu Ömer tarafından paylaşıldı.

  1. Ömer

    Ömer Yönetici

    Obsesyon ne demek?

    Yolda giderken mezar taşlarını mı okuyorsunuz? Her karşınıza çıkan tabelayı mı okuyorsunuz? Yada temizlik takıntınızdan dolayı lavabonun başından ayrılamıyor musunuz? Buna benzer pek çok durumun mantıksız olduğunu zihnen kabul ettiğinz halde, kontrol edemiyorsanız obsesyon belirtisi var demektir.

    OKB istemeden yapılan hareketler, tekerrür eden düşünceler, hisler, fikirler, takıntılar veya alışkanlık yapılan davranışı sürdürmek demektir. Bu kişiler genellikle obsesif yani saplantılı düşüncelerden bir an önce kurtulmak adına kompulsif yani zorlayıcı davranış uygulamak zorunda kalırlar. Bu kişide sadee geçiçi bir ferahlama sağlar. Obsesif saptantılı riütele dönüşen tavırlar sergilememek kişide aksiyetiye yani endişe yükselmesine sebep olabiliyor. Sıkıntı teşkil eden bu durum şayet, başka bir anlamsız davranışla destekleniyorsa buna obsesif kompulsif bozukluk ismini veriyoruz. Sadece yakalanan bireyi değil, hastanın çevresini de olumsuz manada etkileyen bu rahatsızlık tedavi edilebilir bir hastalıktır. Acıbadem Hastanesi'nde görev yapan Psikolog Hatice Ertuğrul obsesyon hakkında merak edilenleri paylaştı.

    OBSESYON NEDİR?
    Kişinin mantıksız olduğunu, doğru olmadığını bildiği halde kontrol edemediği düşünceler; obsesyon olarak tanımlanıyor.

    KOMPULSİYON'UN FARKI NEDİR?
    Kişi eğer temiz olmadığı için banyo yapması gerektiğini düşünüyorsa bu obsesyon olarak adlandırılıyor. Banyo yaparak, düşüncesini hayata geçiriyorsa buna da kompulsiyon deniliyor. Yani düşüncesini davranışı ile destekliyor. Bu durumda rahatsızlık, Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB) adını alıyor.

    NE ZAMAN SORUN OLUR?
    OKB, kişinin günlük hayatını engellemeye başladığında; aile, sosyal çevre ve iş yaşantısını etkilediğinde bir sorun olarak tanımlanıyor. Kişi, elini 30 kez yıkamadan temizlenemeyeceğini düşündüğü için işe geç kalabiliyor. Ya da evden çıktıktan sonra yedi kere yukarı çıkıp ocağı kapatıp kapatmadığını kontrol ediyorsa, hemen her yere geç kalıyor. Hayatını etkileyen bu durum, hasatlık olarak tanımlanıyor. OKB olan hastalar, bir davranışı ortaya koyarken, nedensiz yere belli bir sayıda tekrarlıyor. Kimi yolda giderken sayı sayıyor. Eğer saymazsa, annesinin öleceği düşüncesi aklına geliyor.

    NE TÜR DÜŞÜNCELERDE GÖRÜLÜR?
    Hemen her tür düşüncede obsesyon görülüyor. Ancak sıklıkla karşımıza çıkanlar temizlikle ilgili oluyor. Kişi bir şekilde kirli olduğunu düşünüyor ve temizlenmesi için ellerini defalarca yıkıyor, sürekli banyo yapması gerektiğini düşünüyor. Çamaşır suyu ile banyo yapanlar oluyor. Kişi, bunun yanlış bir davranış olduğunu bile bile yapıyor. Eve misafir kabul edemez hale gelenler, eşleri işten gelince üstünü değiştirip banyo yapmadan oturmasına izin vermeyenler bile oluyor. Daha ağır vakalarda ise; kişide, içinin temizlenmesi için çamaşır suyu içme davranışı da görülüyor. Bunun yanı sıra kendinin ya da yakınlarının başına bir şey geleceği için endişelenenler oluyor. Ocağı kapamadığını düşünen, kapıyı kilitlemediği için defalarca kontrol edenler de endişe grubuna giriyor. Kontrolünü kaybedip çıldıracağını, çevresindekilere zarar vereceğini düşünen kişiler de oluyor. Dini ya da cinsel açıdan rahatsız edici düşünceler de obsesyonlar arasında yer alıyor

    KİMLERDE GÖRÜLÜYOR?
    Hemen herkeste, çocuklarda, ergenlerde, yetişkinlerde ya da yaşlılarda görülebilir.

    NEDENLERİ BİLİNİYOR MU?
    Genetik olduğu söyleniyor fakat henüz OKB geni bulunamadı. Sanıldığının aksine aile içi sıkıntılar, geçmişte yaşanan travmalar OKB'yi başlatmıyor ancak var olanı hızlandırıyor. Ailede OKB varsa, diğer kişilerde de bu duruma rastlanabiliyor. OKB ile birlikte depresyon da görülüyor. Yapılan araştırmalara göre, hayatında bir kez majör depresyon geçiren kişilerde OKB görülme riski oluyor. Burada şunu vurgulamak gerekiyor; kişi depresyon geçirdiği için OKB gelişmiyor. Depresyon, temelde olan bir durumu ortaya çıkarıyor. OKB'li bir kişi ile yaşamak ailesi ve çevresindekiler için sorun haline geliyor.

    TEDAVİ EDİLEBİLİR Mİ?
    Ağır vakalarda ilaç tedavisi ve terapi birlikte uygulanıyor. Tedavide, EMDR yani göz hareketlerini duyarsızlaştırma ve yeniden işleme terapisi kullanılıyor.

    GÖZ HAREKETLERİYLE Mİ İLGİLİ?
    EMDR yöntemi; 1987 yılında Francie Shapiro tarafından göz hareketleriyle yapılmaya başlandı. Ardından EMDR aletiyle birlikte de yapılan yöntem, beyne çift taraflı uyarım göndermeyi amaçlıyor. Bu sayede hastanın, beyindeki kapalı kapılar arkasında kalan geçmişiyle barışması sağlanıyor Bir cinsel taciz varsa, kişi kendini sürekli kirli hissediyorsa önce bu sorun çözülüyor. Ardından EMDR ile tedaviye devam ediliyor ve başarı sağlanıyor. Tamamen ortadan kalksa bile nüksetme riski olduğu için hasta ve danışmanının periyodik olarak görüşmesi öneriliyor. (Acıbadem Hayat dergisi)
     
    Son düzenleme: 12 Aralık 2014