kamu yönetimi siyasal tarih vize ders notları

Ansiklopedi bölümünde yer alan bu konu RayOfHope tarafından paylaşıldı.

  1. RayOfHope

    RayOfHope Üye


    Siyasal Tarih Dersi
    Ders Notları

    Tarihin amacı kronolojik sıraya dizmek neden sonuç ili​
    skisi kurmak bir takım egilimleri
    çıkarmaktır, günümüzü anlayabilmek için bu e
    gilimleri çıkarırız.
    Siyasal tarih devletlerin ortaya çıkı
    sı gelisimi degisimi yıkılısları birbirleri ile kurdukları
    siyasal ve ekonomik ili
    skilerle ilgilenir. Bu konuda 2 yaklasım vardır;

    1. ​
    Devletleri olusturan grupların, sınıfların birbirleriyle iliskileriyle ilgilenir

    2. ​
    Bagımsız devletlerin iliskilerini inceler
    her devletin uluslararası ili
    skileri iç islerine etkili olur. Genel olarak uluslar arası sistemin
    çıkı
    s dinamiklerine bakacagız, siyasal tarih 1789 Fransız Devrimi ile baslar biz biraz daha
    geriden ba
    slayacagız ilk devletlerin ortaya çıkısı gelisimi uygarlıkların katkılarına bakacagız
    genel olarak tarihte
    3 ana egilim vardır

    1) ​
    Tarım toplumları, tarıma dayalı uygarlıklar dönemi(M.Ö 5000 - M.Ö 500) bu
    dönemde uygarlık bakımından öncü rol üstünlük Ortado
    gu ülkelerindedir

    2) ​
    Uygarlıgın globallesmeye basladıgı dönem (M.Ö 500 - M.S 1500) bu dönemin alt
    ba
    slıkları var;

    a) ​
    M.Ö 500 - M.S 500 Grek / Helen üstünlügü var.

    b) ​
    M.S 600 - M.S 1000 / slam dünyasının üstünlügü var.

    c) ​
    M.S 1000 - M.S 1500 / steplerin egemenligi var... bununda alt dönemleri var;

     ​
    1000-1200 Türklerin egemenligi

     ​
    1200-1500 Mogol istilaları ile slam dünyasının ilerleyisinin durdugu dönem

     ​
    1200-1500 Türklerin yeniden üstünlügü ele geçirdigi dönem

    3) ​
    1500 – bugün
    bu tablodan da görüldü
    gü gibi uygarlık sürekli cografya degistirmis, dogudan batıya dogru
    ilerlemi
    stir.

    1- Tarıma dayalı uygarlıklar​
    ​
    nsanlar göçebe yasadıkları için tarımı bilmiyorlardır avcı ve toplayıcı idiler. M.Ö 7000
    dolaylarında tarım yapmayı ö
    grendiler bu bir devrim sayılır çünkü yasam degisiyor. Tarımdan
    önce nerde kaynak varsa oraya göç ediyorlardı tarımı ö
    grenince yerlesik yasama geçtiler bitki
    ve hayvanı kontrol altına alıyorlar.

    ​
    lk devletler Mezopotamya da ortaya çıkıyor. Tarımsal sürekliligi saglamak gereklidir Fırat
    ve Dicle’de azgın nehirlerdir zaman zaman ta
    sarlar bu nehirlerin tarımsal üretimini kontrol
    altına almak için bentler ve su kanalları yapmak lazımdır bunun içinde bol sayıda insan
    çalı
    stırmak büyük bir insan emegi gereklidir bu insanları çalıstırmak için bir güç lazımdır ve
    bu ihtiyaçlardan devlet do
    gar. Tarım devletleri kendilerine yeterlidirler dısarıya kapalıdırlar
    temasları yoktur büyük su kanalları yapmak çok sayıda insanı hararete geçirmek ancak büyük
    bir otorite ile sa
    glanır. Böylece dünyada ilk otoriter monarsi devletleri ortaya çıkar M.Ö 500
    Sümer kent devletleri ortaya çıkıyor kendilerinden sonraki ku
    saklara bıraktıkları kavramlar
    var ;

     ​
    gelismis bir bürokratik aygıtları var

     ​
    yönetim teknikleri gelistirmisler

    göçebe ya​
    sam tarzını sürdürenler yerlesiklere saldırırlar bu da beraberinde düzenli bir ordu
    ihtiyacını do
    gurur güvenligi saglamak amacıyla düzenli orduyu beslemek maddi kaynak
    gerektirir bunu monark sa
    glayacaktır bu monark’ı güçlendirir
    tarım için önemli olan bir ba
    ska seyde hava kosullarıdır ne zaman yagmur yagıp
    ya
    gmayacagını bilmek gerekir. Bunu haber verebilmek için birilerinin sadece gökyüzünü
    incelemesi, gözlemlemesi gerekir. Böylece astronomi çıkıyor bu ki
    siler giderek rahip olmaya
    ba
    slıyorlar. Rahiplerin monarkla aralarında siyasal iktidar çatısması ortaya çıkar, ruhani güç
    ve dünyevi otorite arasında hangisinin hakim olaca
    gı kavgası yüzyıllar boyu sürüyor.
    Bu din adamları gözlem yapıyorlar, biliyorlar bir tür tahmin pozisyonundalar, güçleri
    buradan geliyor oysa sadece havayı gözlemiyorlar.
    Bugünkü takvime çok yakın bir belirlenim var böylece halk içinde büyük itibara sahip olurlar.
    Sümer kent devletleri yıkıldıktan sonra biraz daha yukarısında Akadlar’dan önce Asur pe
    sine
    Babil çıkıyor. Mezopotamya’nın güneyinde ba
    slayan uygarlık yavas yavas yukarıya
    Anadolu’ya geliyor Anadolu’da Hitit devleti kurulur. Bir ba
    ska büyük uygarlık Nil nehri
    kıyısında kurulan Mısırdır. Çin’de de nehir kenarında kurulur buralarda kurulmasının nedeni
    suyun önemi, Mezopotamya’da su var fakat a
    gaç tas degerli maden yok bunları bir yerden
    sa
    glamak gereklidir ticaret yoluyla kendisine en yakın olana Anadolu’dan saglar bu ticaret
    tüccar sınıfının zenginli
    gin ortaya çıkısını saglıyor, çiftçiler üretiyor rahip zanaatkar ve
    tüccarlar üretmiyor zenginli
    gin artması ile baska bölgelerdeki zenginlikleri kendilerine
    transfer ediyorlar uygarlı
    gın artmasına yol açıyor, Mezopotamya’da ki devletler kent devleti
    iken Mısır’da kurulan bir merkezi devlettir bunun nedeni mısırın da
    glık olmaması, Asur,
    Akad, Babil devletlerinin kendilerinden sonrakilere bıraktıkları;

    • ​
    Siyasal baglılık duygusu bırakıyorlar
    • ​
    Gelismis bürokrasi ve profesyonel askerler
    • ​
    Gelismis yönetim teknikleri
    • ​
    Ticaret ve tüccar sınıfı
    Hammurabi döneminde ise geli
    smis hukuk kuralları çıkaracaklardı
    Din adamları denilen sınıf ve bunların siyasal etkileri çıkacak bunları siyasetten çıkarmak ise
    20 asır sürecektir. Din konusunda insanlık tarihine katkıları var ölüm korkusu ile çok ilgililer
    bunun pe
    sine ruh kavramın a basvuracaklar ve giderek çok tanrılıktan tek tanrılıga gidis söz
    konusu olur
    Takvim dı
    sı bir anlayısı getiriyorlar
    Hiyeroglif denilen yazıyı bırakacaklar yazı önemlidir geçmi
    sin birikimlerini gelecek
    ku
    saklara bırakmayı saglar ve bilgi birikiminin artmasına yol açar.
    Çivi yazısını kullanırlar
    Bir rakamlar sistemi bırakmı
    slardır ;Ticaret takvim ve hesaplamalar için gereklidir. Ticaret
    için a
    gırlık ve uzunluk ölçülerini kullanırlar.

    Anadolu’da kurulan Hitit uygarlının katkılar;​
    Bu​
    gday üretimini baslatmıslar
    Ya
    sam denizde baslar derler
    Gümü
    s ve altını alılıveriste kullanırlar
    Oksidyen ta
    sını kullanırlar;bu tası mızrap ucu olarak kullanırlar sert ve biçimlendirmeye
    meyilli bir ta
    stır
    2 tekerlekli sava
    s arabasını kesfetmisler bu Hititlere savasta büyük üstünlük saglar
    metoloji yani maden i
    sleme bilgisine sahipler bazı madenleri eritebiliyorlar bu tunç yapmayı
    ve daha iyi sava
    s tekniklerini saglar.
    Par
    sömen üzerine yazı yazıyorlar,tasınabilir ve daha kolay yazılabilir

    Bu dönemde Mezopotamya uygarlı​
    gın merkezi, Çin, Hindistan, Ihdus vadisi, Girit, Mısır
    bunların halkı yerle
    sik ama göçebelerde var..Avrasya stepleri göçebe yasıyorlar bunları
    sava
    sçı aristokrasi yönetiyor..savasçı aristokrasilerin yönettigi devlet konfederasyon seklinde,
    kısa ömürlü devletler, merkezi devlet yapıları yok, ba
    gımsız birimlerin bir araya gelmesiyle
    olu
    suyor bu birlesimler bozulunca devlet ortadan kalkıyor.
    Göçebeler yerle
    sikleri genelde yenerler, aralarındaki bu askeri rekabette göçebeler yenerler
    fakat yerle
    sik kültürü üstün oldugundan göçebeleri zamanla kendilerine benzetirler, bu her
    zaman böyle olur.
    Mezopotamya böyle yüksek uygarlıları ya
    sarken Avrupa ne halde:

    ​
    lkel bir kültüre sahip küçük çaplı hayvancılık ve tarım var M.Ö 1700 de dogudan gelen
    kavimler var. Hint-Avrupa dillerini konu
    suyorlar bronz yapmayı biliyorlar, bunlar barbar
    kavimler. Avrupa’ya gelip egemen oluyorlar, bu barbar 2 tekerlekli sava
    s arabasını
    ö
    grenmisler savas teknolojisini yaymayı saglarlar. Dünyanın en savasçı halkları
    Avrupalılardır belki de bu kültürleri bunlardan gelmektedir.

    M.S 500 Dönemi​
    Grek yarımadası egemenli​
    gin kaynagı olmaya baslıyor. yonya Grek yarımadasından önce
    geli
    smis.
    Modern bilim geli
    smis,özgür düsünce ortamı var adalar ve küçük körfezler var dıs dünyadan
    tam anlamıyla olmasa da bir tecrit söz konusudur, bu da çe
    sitlilik getirir, kent devletleri
    biçiminde örgütlenme vardır.
    Siyasal güç burada tüccarlara ait, maddi kaynak oluyorlar. Teknoloji geli
    since kar elde
    ediyorlar bunun için bilime önem veriyorlar. Aristo, Hipokrat, Pisagor, Anaksimandros,
    Thales vs. hepsi
    yonyalıdır.
    M.Ö 400 - 500 yıllarında
    yonya bu üstünlügü yavas yavas Grek yarımadasına kaptırıyor.
    Burada ortaya çıkan uygarlık Yunan’lardır, bunların bazı avantajları var. M.Ö 12. yy da Grek
    yarımadasına gelen davar güdücü göçebe dorlar eski Girit ve Mike uygarlı
    gı ile Grek
    uygarlı
    gını kuracaklar, yerlesiklerde bunlara kültürlerini verecekler. M.Ö dor denen kavim
    Miken ve Girit uygarlıkları ile karı
    sıp yeni ve üstün bir medeniyet yaratacak ve bu 2 uygarlık
    yok olacak..
    Mezopotamya da monar
    si varken Yunanistan da demokrasi gelisecek, demokrasinin gelisme
    nedenleri:

    1. ​
    Uyguladıkları savas teknikleri / phalanx teknigi, sık saflarda yürüyen mızrak tasıyan
    askerler, yurtta
    s ayrımı yok zenginlik farkı yok dayanısma gelisir, güç cesaret ve
    disiplin bu üç özellik buradan çıkıyor.

    2. ​
    Daha önemli bir neden olarak, ticaretin gelismesi, tarımsal ürün sanayi ürüne
    dönü
    süyor. Zeytin, zeytin yagına, üzüm saraba, bunlar diger halklarda yoklar ve
    ta
    sınmaları kolay, diger halklar almak istiyorlar böylece zenginlikler akmaya baslıyor.
    Kendileri için de
    gil ticaret için üretmeye baslıyorlar, canlı ticaret hayatı dünya
    zenginli
    ginin Grek yarım adasına akmasını saglıyor, demokrasinin gelisebilmesi belli
    refah seviyesinin üstünde olmak bugün içinde geçerlidir, herkes zenginlikten pay alır
    ve çatı
    sma olmaz.
    Bu yunan kent devletleri kendi aralarında birle
    smezler çünkü önemli olan polistir. Kendileri
    ancak polis içinde var olurlar, bireysel ve özel alan yoktur polis zaten bireyin varlı
    gının
    nedenidir herkes kendi polisiyle vardır.
    Makedonya kralı Philip kendisine en yakın Grek kent devletlerinin ba
    gımsızlıgını alıp devlet
    kurar, o
    glu skender önemlidir. skender Asya’ya gider Suriye, Mısır’ı alır. ran, Taskent
    tahrana sefere çıkar 10 senelik bir sefere çıkar. En büyük komutanlardan birisi kabul edilir.
    Greklerin ufkunu açıyor, polisin sınırına hapis olmu
    s bireylerin ufkunu açıyor.
    Makedonya’dan Hindistan’a kadar büyük bir imparatorluk kuruyor,
    skender’in çabası dogu

    ve batı kültürünü sentezlemek, ​
    nsanlık tarihine yeni bir örgütlenme fikri getirir küçük kent
    devletlerine imparatorluk fikrini getirir, en parlak imparatorlu
    gu kurmus olur.
    M.Ö 6.yy da roma ortaya çıkar, Anadolu’dan göçen Etrüsklerin göçüyle ba
    slar, kimileri
    bunları Türk olarak görür Kartaca ile sava
    sarak kuzey Afrika’yı ele geçirir. Uyguladıkları
    sava
    s teknikleri sayesinde dünyanın önemli bir kısmına sahip olur, Roma piyadeleri vardır,
    dünyada barı
    s saglanıyor roma aynı zamanda bir cumhuriyettir, buraya kadar kent devletleri
    arasında cumhuriyete sahip olan yok. Roma tüm özgür insanlara roma yurtta
    sı olma hakkını
    verecek zamanla Roma’da cumhuriyet yıkılır ve monar
    si benzeri bir yönetim biçimi kurulur.
    Bu tür imparatorlular ancak içten çökerler, barbarlar zayıflatır fakat bunun temelinde
    yurtta
    slar arasındaki çatısmadır. Romanın genislemesi zenginlesmesine yol açtı,
    zenginle
    smesi toplumsal bozulmaya yol açtı ve bir süre sonra seçim sistemi bozulunca roma
    gücünü kaybetmeye ba
    sladı. Roma’da pek fazla düsünür yoktu düsünceden önce eyleme
    önem veriyorlar özgür dü
    sünce yok, bilime önem yok.
    En önemli katkısı kurmu
    s oldugu hukuktur, Mezopotamya, Mısır Çin ve yonya’dan dogan
    bilimsel dü
    sünüs. Evrensel tek bir tanrı inancı Hıristiyanlık. Roma’yla Hıristiyanlıgın ilgisi
    romanın evrensel devlet ilkesi Hıristiyanlıkla
    seklini bulacaktır, tüm insanlıgın üstünde
    hüküm sürme fikri Hıristiyanlıkta var.
    Hıristiyanlı
    gı önce reddeder sonra resmi din olarak kabul eder. Mesih inancı yaygındır Mesih
    gelecek ve dünyayı kötülüklerden kurtaracak. Hıristiyanlık ilk çıktı
    gında siyasal iktidardan
    pay istemiyorsa Sezar’ın hakkı Sezar’a Tanrının hakkı Tanrıya diyor. Zaten pay istese de
    alamazdı.
    Roma 331 de ikiye ayrılır. M.S 476 da batı roma ortadan kalkar Avrupa’da merkezi güç
    kalmaz küçük küçük devletçikler vardır. Artık Avrupa da tek örgütlü güç papaya aittir... papa
    siyasal iktidardan hak istemeye ba
    slıyor çünkü ortada Hıristiyanlıgı engelleyecek güç yok ve
    bundan sora papa ve dünyevi güç arasında siyasal iktidar kavgası ba
    slar. Avrupa’da batı roma
    çökü
    sü ve papanın gücü var.
    Ortaça
    g dinsel dogmaların oldugu özgür düsüncenin olmadıgı karanlık bir döneme giriyor,
    papa ne dersse do
    gru o olarak kabul ediliyor. Aynı yıllarda yeni bir tek tanrılı din slamiyet
    ortaya çıkıyor yayılıyor ve kısa sürede Hıristiyanlık çözülüyor.
    632-661, 4 halife döneminden sonra Emeviler hilafeti ele geçirir 100 yıl onlarda kalır.
    Abbasiler Emeviler’i yenince
    slam dünyası üstünlügünü ele geçirir Abbasi döneminde

    ​
    slamiyet dünya medeniyetine sahip oluyor. 4 büyük etkilesimleri var;

    Arapların din,dil,hukuk alanlarında paralellerdir

    Greklerin rasyonel, bilimsel, özgür düsünüsünü kendilerine alırlar

    Perslerin edebi ve yönetsel niteliklerini alırlar (ran)

    Astronomi ve matematik basarılarını alırlar.
    4 önemli özellik tek bir potada birle
    sir ve önemli bir medeniyet çıkar çok parlak bir uygarlık
    olu
    sur.
    Abbasilerde büyük ho
    sgörü ve arastırma var bunlar güçlü uygarlıgın temeli olur. Farabi, bni
    Haldun,
    bni Rüst gibi düsünürler parlak eserler sunarlar özgür düsünce ve hosgörü sayesinde.
    Bu dönemde Arap olanlar ve olmayanlar arasında ayrım yok
    1. yy.dan itibaren bu güçlü uygarlık zayıflar. Selçuklu Türklerine kaptırırlar, steplerin
    egemenli
    gi geliyor

    1000-1200 yılları arası Türklerin egemenli​
    gi

    Selçuklu Türklerinin bu hegemon yapısı bir ba​
    ska Türklere de ulasınca oldukları yerde biraz
    sarsılırlar.Selçuklular Abbasilerden halifeli
    gi almamıslardır, Abbasi halifesini korurlar. Mogol
    saldırısı sonucu Abbasi halifesi sona erer. Mo
    gol lideri Cengizhan konfedere bir devlet
    olu
    sturur, göçebeler Cengizhan ölünce dagılırlar.

    Mo​
    golların dünya tarihine etkisi büyüktür acımasızlardır, Mogolların bu savasçı vahsi
    ba
    gımsızlık katkısı dogu-batı köprüsünde yer alıyor. Mogollar Avrupa içine gidiyorlar
    de
    gerleri bulusturuyorlar asıl amaç aslında bu degildir, yagmaya gidiyorlardır.
    Anadolu çöker, merkezi otorite biter. Küçük beylikler arasından en küçü
    gü olan Osmanlı
    devleti kendi döneminde medeniyetin zirvesini olu
    sturacaktır. Cografi olarak Bizans’ın
    kenarında kuruluyor, Bizans’ta çökmeye ba
    slamıstır, Osmanlı’da oraya dogru yönelir diger
    Türkmen beylikleriyle u
    grasmaz. Siyasal olarak önemli kurumlar var, son derece önemli
    yönetim tekniklerine sahipler. Selçukluların bürokrasisini almı
    slardır, onlarda ran’dan
    almı
    slardır. Toplumsal olarak Osmanlılar dinsel bagnazlıktan uzaktırlar, dogmaları yoktur,
    büyük bir ho
    sgörüye sahiptirler. Bu arada Bizans’ın çöküsünden dolayı Anadolu halkı
    rahatsızdır, üzerinde baskılar vardır. Osmanlının geli
    sini sevinçle karsılarlar. Osmanlıda bir
    millet sistemi var bugünkü ulus devlet gibi. Her dinsel grup serbest bırakılıyor, dinsel
    özgürlük verdi
    gi için siyasal baglılıkları oluyor. Osmanlı Avrupa’ya dogru genisliyor.
    1. Murat döneminde imparatorluk olu
    suyor. Batının çok içinde, Balkanlarda da rahat
    ilerliyor, dünyada Hıristiyan birli
    gi saglanamıyor Ortodoks - Katolik çekismesi var bu
    Osmanlının i
    sini kolaylastırıyor. Osmanlı bilinçli yaylıyor, Anadolu’daki nüfus kitlelerini
    balkanlara götürüyor, bilinçli bir iskan politikası var bu özellikleriyle Beyazıt Timur’a
    yeniliyor ama yıkılmıyor.10 sene sonra tekrar güçleniyor. Ankara sava
    sı ile Anadolu’daki
    Türkmenler Timur tarafına geçiyor fakat Hıristiyan birlikleri Osmanlı’ya ba
    glılıklarını
    sürdürüyor, sonuna kadar sava
    sıyor bu sayede devlet yıkılmayacak 1500 yılına kadar varlıgını
    sürdürecek..
    ___________________________________________________________________________
    Osmanlı yeniden yükselmeye ba
    slamıs. Osmanlı Selçuklu ve Bizans’tan yapmıyor. Fethettigi
    topraklarda kendine ba
    glılıgı kazanmak için millet sistemini kullanıyor, cemaatleri kendi iç
    i
    slerinde serbest bırakıyor, cemaatlerin en yüksek otoritesini kendi memuru haline getiriyor.
    Bunların en üstüne Fener Rum patri
    gini koyuyor. Avrupa’ya dogru genisliyor 2.murat
    döneninde imparatorluk oluyor. Balkanlardaki ilerlemesi bir çökü
    s dönemine denk gelmis.
    Katolik ve Ortodoks sava
    sı var yayılırken bilinci yayılıyor iskan politikası uygulayarak
    ilerliyor kendi sistemini götürüyor, yayıldı
    gı bölgede Ortodokslar egemen dolayısıyla
    Hıristiyan tebaanın ço
    gu Ortodoks.
    Osmanlı Timur’un saldırısından sonra yeniden güçlenmeye ba
    slıyor, Hıristiyan unsurların
    sayesinde yeniden aya
    ga kalkıyor16.yy.da Osmanlı medeniyetin en parlak zirvelerine
    ula
    stıktan sonra düsmeye baslayacaktır. Osmanlı gerilerken medeniyetin önderligini Avrupa
    üstlenmeye ba
    slar. Batı Avrupa yükselmeye baslıyor yükselisin nedenleri; Avrupalılar savas

    yollarında kendilerini a​
    smalarını saglayacak buluslar yaparlar.10.yy.dan itibaren agır sabanı
    bulurlar daha derin ekebilmek için, insan gücünü kullanmak zorundadırlar, öküz ve atın
    boynuna ip ba
    glarlar, hayvan enerjisinin yanı sıra rüzgar enerjisini de kullanacaklar. Avrupa
    üstünlü
    günün çıkıs noktası zor kosullar dolayısıyla yaratma yetenegi ve adale gücünden baska
    çok daha üretken enerji kaynaklarının kullanılmasıdır. Tarımda enerji kaynaklarının
    kullanılmaya ba
    slanması tarımsal üretimin artmasına gıdanın artmasına bu da nüfusun
    artmasına yol açmı
    stır. Avrupa giderek kalabalıklasırken yeni tarım alanları açılır ve bu
    dönemde Avrupa’da steplerin göçebe sava
    sçılarıyla bas edebilecek bir savasçı türü olan

    s​
    övalyeler ortaya çıkar. Stepler atı çok iyi kullanırlar, atın üzerinde ok ve yayı çok iyi
    kullanırlar. Bu göçebeler sava
    s sırasında hareketli olmayı saglıyor. Göçebeler yagma yapıyor
    ama
    sövalyeler çıkınca göçebelerin üstünlügü kalkıyor. Sövalyenin çıkması için Avrupa atın
    üzerinde iki elin birden kullanılması için bir
    sey daha kesfetmis olmalıdır. Bu alet üzengidir.
    Bu
    sövalyeler feodalizmin temeli olacaklar. Yeni tarzda toplum siyaset ve üretim süreci
    getirirler.


    1- ​
    Feodal senyor 2- Vassal 3- Serf 4- Lord
    Lord-Vassal arası kar
    sılıklı hak ve görevlere dayalı bir sistem var lord, vassalı koruyacak.
    Adaleti,topra
    gın islenmesini ürün toplanmasını saglar, vassallar arası sorunu çözer.Vassal da
    kar
    sılıgında savasçı olarak hizmet eder. Savasa giderken feodal senyorlar vassalları toplar
    giderler. Bu vassallar
    3 durumda vergi verirler

    1. ​
    Senyor evlendigi zaman

    2. ​
    Savasta esir düserse fidye olarak verir

    3. ​
    Kendine toprak mirası kalmıssa verir.
    Serf Vassal arası hak ve yükümlülükler var. Serfler güvenli
    gi saglar Vassal da üretimi saglar
    Serfler güvenli
    gi saglarlar.(yüzyıllar sonra bunların arasındaki haklar Avrupa anayasal
    sisteminin temellerini olu
    sturur)
    Feodal beylerin serfler üzerinde çok büyük hakları var (ilk gece hakkı, evleniyor ilk olarak
    karısıyla beraber oluyor)
    987 Fransa’da feodal senyorlar aralarından birini kral seçiyorlar sen kralsın bizde vassalınız
    diyorlar. Fransa’dan önce 911 de Almaya da feodal senyorlar kendi aralarında kral seçtiler
    962 de Kutsal Roma Cermen imparatorlu
    gu ortay çıktı.

    ​
    ngiltere de ise kral seçimle is basına gelmedi, bir dıs gücün etkisi oldu.1066’da ilk ve son kez
    normanlar denen kavim tarafından i
    sgal edildiler ve normanların seçtikleri kral oldu. Feodal
    sistem böyle in
    sa edildi. Batı Avrupa’da söz sahibi feodal beyler aristokrasi mensubular kralın
    memuru de
    giller. Oysa doguda Osmanlıda Rusya’da, monarkın emri altındalar söz hakları
    yoktur.
    ngiltere’de esitler arası birinci Osmanlı sultanında böyle degil. Avrupa’nın erken
    geli
    smesinde bu etilidir.
    Batı roma yıkıldıktan sonra Avrupa’da güçlü devlet yok, küçük küçük devletçikler var, bir
    kral var ama pek etkisi yok. Bu devletçiklerden güvenlik sa
    glanınca ticaret gelismis bu da
    tüccar kentlerini ortaya çıkaracak kentler zaten tüccarlar tarafından kurulmu
    stur, kent
    sayısının artması gıda ihtiyacını arttırmı
    s olabilir. Bu ihtiyaçlar tarım alanlarını genisleterek
    kar
    sılanmalıdır bu gündeme gelir konusunu getirmektedir, bunların nasıl genisletilecegi
    gündeme gelir, topra
    gı serfler isletir, bulundugu topragı terk edemez dolayısıyla bu serflik
    ba
    gı kurulur.17.yy.da serflik bagı bütün Avrupa’da tamamen kalkar.15.yy.da özgür köylülük
    gündeme geliyor.
    Avrupa bu dönemde siyasal iktidara sahip olmak isteyen de
    gisik siyasal birimlerin
    çatı
    smasına sahne olmaktadır. Hıristiyanlık bunların içindedir (Kutsal Roma Cermen).
    Monar
    silerde diger taraftan. Kral tek söz sahibi ben olmalıyım diyor. Feodal prenslikler
    çatı
    smaya giremem diyorlar, tüccar kentlerde bu 4’lü çatısmanın içerisindeler. Kutsal Roma
    Cermen imparatorlu
    gu mirası üzerinde Almanya ve talya’da kent devletler var bunlar bu
    siyasal çatı
    smanın ilk baslarında ulusal monarsiyi, monark’ı destekliyor.
    15.yy.da bu ulusal monar
    siler kültürel ve ekonomik bakımdan ilerlerken feodal prensler
    gerilerler, zenginlikleri var ve kültür alanında ilerliyor, bu dönemde özellikle
    talyan kent
    devletlerinden ba
    slayıp Avrupa’ya ilerleyen Rönesans hareketi Avrupa’nın kültürünü
    de
    gistirecek.Venedik Ceneviz deniz üstünden ticaret üstünlügü getirmis. Okyanusa dogru
    açılmaya ba
    slayacaklar, Rönesans neden bu kent devletlerinde ortaya çıkmıs olabilir; parayla
    ilgisi vardır,
    talya’da ki ünlü ressamlar ticaretle ugrasıyorlar, bu onlara baska kültürleri
    tanıma fırsatı veriyor böylece laik bir ya
    sam biçimi gelisiyor. Rönesans ilginin bu dünyaya
    dönmesini sa
    gıyor, Rönesans tan önce konu sadece ilahiyat. Rönesans la beraber ilgi bu
    dünyaya yöneliyor, yeryüzü ara
    stırılmaya deger görülüyor.Yeryüzüne iliskin bilimsel bilgiye
    ihtiyaç duyuyorlar. Dünyanın bilimsel bilgisine sahip olmak lazım, insan güçlüdür ve
    bununla bir
    seyler elde edebilir anlayısı çıkıyor.öncesinde insan zayıftır, öte dünyayı garanti
    altına almak için çabalar, kilise dogmaları egemendir.
    Kamuya hizmet anlayı
    sı gelisiyor,bireyin önemi artıyor, birey anlayısı gelisiyor, demokrasiye
    do
    gru ilerleme var bireyin degeri artıyor.15.yy.da Rönesanssı tamlayan akım; dini toplumsal

    ve özellikle siyasal hayattan çıkaran reformasyon denen hareket geli​
    siyor. Ruhani otoritenin
    yerine dünyevi otorite egemen olmaya ba
    slıyor. Reformla birlikte kilisenin dünyevi
    üzerindeki etkisi gidiyor.
    Monarklar kutsal roma imparatorun kar
    sı savasıyorlar, kendi ülkelerinde tek söz sahibi olmak
    istiyorlar dolayısıyla papanın gücünü kırmak istiyorlar, papa kutsal roma Cermen i
    destekliyor.
    Sade vatanda
    s monarkın aksine kiliseyi çok güçlü görmüyor buna karsı çıkıyor, daha güçlü
    olmasını istiyor. Sade vatanda
    s aristokrasinin kendini ezdigini ve kilisenin kendisini
    korumasını bekliyor, ama zaten kendiside feodal senyore dönü
    sstür.
    Monarklar papaya giden parayı istiyor kral neden para ülke dı
    sına gitsin bize gelsin diyor,
    kilisenin ülke içindeki büyük topraklarına el koymak istiyorlar. Papanın gücünü kırıp siyasal
    otoriteyi güçlendirmek giden maddi kaynakları kendilerine aktarmak için reform pe
    sindeler.
    Halk ezilmi
    sliklere karsı kilisenin müdahalesini istiyor kilise içindeki reform yanlıları
    sünüyorlar Hıristiyanlıgın dogru özüne dönmesi gibi hedefleri var.
    Ulusal monar
    silerin yapacagı ilk is ulusal kiliseler kurarak papanın kendi üzerindeki etkilerini
    kırmak olacak.
    Bu dörtlü siyasi birim arasındaki rekabetten galip çıkanlar monarklardır, pupanın etkisini
    kıracaklardır.
    Almanya’da bir akım çıkar bu akım kiliseyi düzeltmek de
    gil yeniden kurmak
    amacındadır.prenslerde dünyevi otoriteye vurgu yaparlar, yeni bir mezhep olu
    sur:
    Protestanlık,
    sviçre’de de Calvenizm çıkar.
    Almanya’da bazı prensler Protestan olurken bazıları Katolik, Kutsal Roma Cermen
    imparatorlu
    guna baglılıgı sürdürür, bu dönemde ncil çevrilince, diger dinlerde hızla kendi
    kutsal kitaplarını kendi dillerine çevireceklerdir.
    Protestan prensler Katolik Roma’ya kar
    sı birlesirler, amaçları: Bagımsızlıklarını ilan etmek
    için, Kutsal Roma Cermen onların üzerinde hak iddia ediyor. Katolik Fransa Katolikleri
    Kutsal Roma Cermeni destekleyece
    gi yerde Protestan alman prensleri destekler bunun sebebi:
    Fransa’da monark çıkıp ulusal birli
    gi saglıyor ve Fransa Almanya’da ki küçük devletçiklerin
    birle
    smesinden yana degil bölünmüslük isine geliyor böylece karsısına güçlü bir rakip
    olmamı
    s oluyor.
    Almanya’nın küçük devletlere bölünmü
    s yapısı 19.yy çeyregine kadar devam eder1546’da
    Protestan Alman prenslikler Kutsal Roma Cermen imparatorlu
    gu 5. Charles ve yanında yer
    alan Katolik alman prensliklere kar
    sı savasa girisirler, bu bir tür iç savas olur.1555’de
    Augsburg barı
    sı ile sona erer bu bir Protestan basarısıdır. Her devletin kendi dinini belirleme
    hakkı verilmi
    stir, birbirlerine karısmayacaklardır.bu barısla Almanya’nın bölünmüsgü
    onaylanmı
    s olur.
    Bu arada kilise içinde reform yanlılarından bir tarikat çıkar Cizvit tarikatı.16.yy.da e
    gitim
    sistemi geli
    smis katı kuralları olan misyoner faaliyetlerde adını duyurmus bir tarikattır.
    Bu dönemde papanın dünyevi otoritesi kırılmı
    s laik bir anlayıs gelismis.Avrupa’da bir yandan
    Hıristiyan di
    ger yandan Helen kültürü etkili, buda ortaya bir çesitlilik ve beraberinde
    yaratıcılık sa
    glayacaktır ve Rönesans ortaya çıkmıstır. 1500’den baslayıp bugüne gelen bir
    üstünlük sa
    glayacaktır, uygarlıgın globallesmeye basladıgı dönemdir.
    1500-1700 batının okyanuslara hakim oldu
    gu bir dönemdir.bu dönemin özellikleri:

    Bu dönemde global eylemde bulunulabiliyor okyanuslara hakim olmasından dolayı.

    Bagımsızlık düsüncesi ve bu dönemle beraber milliyetçilik düsüncesi gelisir.
    Batı okyanuslara açılıyor. Atlantik’in kıyısındaki devlet Portekiz ve
    spanya. Portekiz atesli
    silahlar ve deniz gücünü kullanarak ilk sömürge imparatorlu
    gunu kuran ülkedir. Yayıldıgı
    alanlarda halk ate
    sli silahlardan bir haber, ilk denizasırı sömürgeye sahiptir, Portekiz
    kendisinin do
    gusuna gider. spanya’da Portekiz’in dogudaki üstünlügünü dengelemek için

    batıya yönelir ve Amerika’yı fethederler ​
    spanyol fetihlerdir.1494’te Amerika kıtası
    ke
    sfedilir.
    2 sene sonra
    spanya ve Portekiz aralarında anlasıp 2 ye bölmeye karar verirler kendi
    paylarına dü
    seni sömürelim diyorlar. Dünyayı etki alanlarına ayırıyorlar, bu arada spanya da
    kral tahtan çekilmi
    stir. spanyayı Flip’e bırakın der.
    Hollanda ve
    ngiltere devreye girer ispanyanın denizlerdeki üstünlügü sona erer. Bu yeni
    kıtanın ke
    sfi ngiltere siyasetinde bir takım sonuçlar dogurur. Avrupa’ya altın ve gümüs akısı
    ba
    slamıs yani fiyatlar artar, fiyat artısı da ülkede mali bunalımı getirmistir. Bu da bir siyasi
    bunalıma yol açar. Amerika’nın ke
    sfi degerli maden akısı fiyat yükselisi mali kriz çıkmasına
    Avrupa’da siyasi krize yol açar.
    ngiltere ve Fransa’da sonuçları farklıdır. ngiltere’de
    parlamento güçlenir. Fransa’da ise monark güçlenmi
    stir.
    17.yy.da bütün Avrupa ülkelerinde parlamento zaferi gelecek olan iç sava
    s kralı yargılarlar
    ve idam ederler.
    Bu mali kriz Avrupa’da bir iktisadi politikanın yürürlü
    ge girmesine neden olur:

    Merkantilizm; ​
    “altın stoku ne kadar çok olursa o kadar güçlüyüz”mamul mal ihracatını
    arttırıp ithalatı kısarak ülkedeki altın sto
    gunu arttırmak, giderek ulusal monarsiler güçleniyor.
    Güçlü ve sürekli ordu beslemenin yolu açılmı
    stır, monarklar güçlenecek ve ulus devlet
    anlayı
    sı gelisecek.
    Sava
    s teknolojisindeki gelisme ve topun yaygın kullanımı feodal devletlerdeki sövalyelerle
    kent devletlerinin sonu olmu
    stur.
    Monarklar sava
    sı kazanır, ne feodal ne kent devleti anlayısı nede Kutsal Roma Cermen
    evrensel devlet anlayı
    sı hakim olmayacaktır ikisinin ortasında bir ulusal devlet biçimi
    çıkacaktır. Bu ulusal devletler yerellik ve evrensellik arasında bir devlettir.
    Bu ulusallık burjuvazinin i
    sine gelir, bu yapının ayakta tutulması için milliyetçilik
    geli
    sir,ulusal devletten ulus devletine geçilir.

    Ba​
    sat güç kavramı

    Bu kurala göre her yüzyılda bir devlet dünyanın egemeni olur ve egemen olabilmesi için
    okyanusa hakim olmalı ba​
    ska bir devlet meydan okumalı ve bunların çatısmasından baska bir
    devlet güçlenecektir.
    Buna göre 16.yy.da Portekiz ve ispanya ba
    sat güce sahiptir
    17.yy.da Hollanda, 18.yy da Fransa’nın19.yy.da
    ngiltere’nin 20. yy da ABD’nin olacaktır.

    ​
    ngiltere meydan okuyor Almanya ikisinin çatısmasından ABD çıkıyor. Osmanlı bu basat güç
    içinde de
    gerlendiremez çünkü okyanuslara hakim olma sartı vardır.

    1- ​
    Kutsal Roma Cermen imparatorlugu

    2- ​
    Ulusal monarsiler

    3- ​
    Feodal beyler (prensler)

    4- ​
    Kent devletleri
    bunlar arasındaki siyasi iktidar çatı
    smasından ulusal monarsiler galip gelmistir.
    Fransa’da 4. Henry (16. yy da) monar
    si otoritesini arttırır. Devlet Katolik kalmakla beraber
    devletin çıkarları papalıktan ayrı dü
    sünülür. Fransa’da monark ruhani otoriteyi kendine
    ba
    glar.
    Henry den sonra 13. Louis’in saltanatında;
    Richeliev denilen ba
    sbakan merkezi mutlak monarsiyi kurmayı basarır. Derebeylerin gücünü
    kaldırmı
    stır.
    1555 Augsburg barı
    sı ile her devlet kendi tebasının dinini belirleyebilecekti, devletler
    birbirlerine karı
    smayacaklardı. Devlet Protestan ise tebaası da Protestan olacaktı, bu yavas

    yava​
    s bozulmaya baslar.

    1608’de Protestan prensler birle​
    sirler 1609’da buna karsılık Katolik Alman prensler
    birle
    sirler. Devletler arası din etkili bir faktördür.
    1618-1648 arasında süren 30 yıl sava
    sları baslar. Önemli sonuçları vardır;

    Protestanlık-Katoliklik üzerinden gelisen bir Alman iç savasıdır.

    Siyasi varlıgını, birligini korumak, sürdürmek isteyen Kutsal Roma Cermen
    imparatorlu
    gu ile bagımsızlıgını korumak isteyen Alman prenslikler arsında bir iç
    sava
    stır

    Fransa ile Habsburg spanya ile Hollanda ve sveç, Danimarka, Transilvanya’nın dahil
    oldu
    gu Alman toplumu üzerinde süren bir savas.
    bu sava
    s 1648 de Westphalie barısı ile sona erer. Bu barıs önemlidir, uluslararası açıdan
    önem ta
    sır;
    bir konferans sonrasında yapılır, bu yapılan ilk büyük konferanstır. Devlet, sava
    s, iktidar
    sorunlarının tartı
    sıldıgı laik bir konferanstır, papanın temsilcisi bulunuyor ama bu anlasma
    papaya imzalatılmıyor. Bu papanın etkisinin kırıldı
    gının bir göstergesidir, dolayısıyla kilise
    gücü sınırlandırılmı
    s oluyor.1555 Augsburg barısının hükümleri teyit edilir.devletler
    birbirlerinin dinine karı
    smazlar, Katolik, Protestan ve Calvenizm geçerli mezhep olarak kabul
    edilir. Bu konferansla Kutsal Roma Cermen imparatorlu
    gu çöküntüye ugramıstır, Hollanda ve

    ​
    sviçre üzerinde söz hakkı yoktur. 300 Alman devleti siyasi birim haline gelmistir, Kutsal
    Roma Cermen imparatorlu
    gu bu 300 devletin rızası olmadan vergi ve asker toplayamayacak,
    kanun koyamayacak,sava
    s ilan edemeyecek, barıs anlasması yapamayacaktır, bunları kabul
    eder.
    Bu konferansı bu kadar önemli kılan özelli
    gi; belirli kurallara göre hareket eder ve aralarında
    düzenli ili
    skiler bulunan bütünün yani uluslar arası sistemin baslangıcı sayılır. Bugünkü
    uluslar arası sistemin ilk temellerinin atıldı
    gı yerdir.
    Mutlak monar
    siyi kuran bir devlet olan Fransa yükselmeye baslayacaktır, kendi içinde
    feodal karı
    sıklıga son vermistir.14. Louis Fransa’yı dünyanın en güçlü devleti haline
    getirecektir. 4 ya
    sında tahta çıkar 76 yasına kadar 72 yıl süren bir saltanat sürer. Fransa’yı
    Avrupa’nın en güçlü devleti haline getirecektir. Daha iktidarının ba
    sında 1648’de Fransız
    soyluları ayaklanırlar, mutlak monar
    siye karsı ayaklanırlar, soylular krala karsı hak
    sahibiyken kral bunların üzerinde hak sahibidir, ayaklanırlar ve
    spanya’yı Fransa’ya davet
    ederler. “Evrensel soylular dayanı
    sması” anlayısı var, buna karsı burjuvazi ve köylüler
    aristokrasi yanına yer almayarak kralın yanında yer alırlar, dolayısıyla “evrensel soylular
    dayanı
    sması” yerine bir baska düsünce “Milliyetçilik” egemen olmaya baslar, kendi
    krallarının yanına yer alıyorlar.
    14. Louis orduyu disiplin altına alır, hanedana ba
    glı bir ordu kurar, hanedan iktidarı elinde
    bulunduran sülaledir. (boubon losi sülalesi hanedandır). Soyluların bütün üstünlüklerine son
    vermi
    s olur.
    14. Louis ülkede mutlak hakimiyet kurunca do
    guya ve batıya yayılma planlarına geçer.
    Do
    guda Almanya’ya dogru rem bölgesini hedef alır, batıda ise spanya Hollanda hedef alır.
    Tüm
    spanyol topraklarına miras yoluyla sahip olmak gibi bir rüyası vardır, spanya ve
    Fransa’yı birle
    stirmek gibi bir hedefi vardır. Fransa’yı denizlerde hakim kılmak, Avrupa’da
    Amerika kıtasında üstün, hakim kılma hedefi vardır.
    Fransa’nın çok güçlenmesi güç dengesini sarsar, di
    ger devletlerde Fransa’ya karsı birlesirler
    amaçları Fransa’nın gücünü biraz kırarak güç dengesini sarsmasını engellemektir.
    Güç dengesinin 2 anlamı vardır;

    1.anlamı, ​
    gücün farklı devletler arasında dagıldıgı bir ortam.

    2.anlamı, ​
    dengenin bozulması durumunda güç dengesini bozan devlete karsı bir koalisyon
    olu
    sturmak. Amaç o devleti yok etmek degildir, dengeyi yeniden kurmak için birlesip o
    devleti zayıflatmaktır.
    1679 da 14. Louis Alsas-Loren’e, Almanya - Fransa arasındaki bölgeye sızmaya ba
    slar. Bu
    bölgede maden yatakları vardır.
    Fransa çok güçlenmi
    stir.1686’da Katolik Fransa’ya karsı Katolik ve Protestan düsmanları
    birle
    sirler, mücadeleye karar verirler. Baslarında Kutsal Roma Cermen imparatorlugu,

    ​
    spanya, Hollanda, balvedao ve Saksonya yer alır.1688’de savas patlar 1697’de barıs

    anla​
    sması ile sona erer.habsburglar bir kolu olan spanya’da habsburgların basında olan

    ​
    spanya kralı 2. Charles’ın vasiyeti; ölünce spanya topakları 14. Louis in torununa kalır
    ancak tahtlar birle
    smeyecekler, 2 ayrı krallık olarak kalacaklardır, Louis kabul etmezse
    habsburg imparatorunun torununa kalacaktır. Ve 1700’de ölür 14. Louis kabul eder ve bundan
    sonra kıyamet kopar. Fransa’nın
    spanya’yı da alması çok daha fazla güce kavusmasına neden
    olur ve di
    ger devletler paniklerler.
    1701-1713 arası
    spanya Veraset Savasları söz konusu olur. Bu savasın özellikleri:

    1- ​
    18.yy.da olacak olan savasların tipik özelligini yansıtır, profesyonel ordular tarafından
    yapılır

    2- ​
    Dinin çok az rol oynadıgı ilk büyük çaplı savastır. Asıl neden olarak deniz gücünü ele
    geçirmek gösterilir.

    3- ​
    Dünya savası denilebilecek ilk savastır

    ​
    ngiltere, Kutsal Roma Cermen imparatorlugu ve buna baglı devletler, Hollanda, Portekiz,
    birle
    sip Fransa’ya karsı yeniden güç dengesinin saglanması için savasırlar.
    1713’te Utrecht barı
    sı ile sona erer, asıl konu spanyanın paylasılmasıdır. ngiltere savasla
    Cebeli Tarık Bo
    gazını ve Savua’yı ele geçirir.
    Fransa’nın gücünü kırmı
    slardır.14. kral Louis’in torunu spanya tahtına geçmistir 1931’de
    cumhuriyet kuruluna kadar
    spanya’yı yönetecektir.
    Fransa Kuzey Amerika’da ve Kanada’da 2 önemli toprak parçasını
    ngiltere’ye vermek
    zorunda kalır. Fransız etkisi sınırlandırılır.

    Bu Utrecht barı​
    sının önemi ;

    2 küçük devlet Avrupa siyasetinde yükselecekler. Savua ve Brandenburg locaları
    Savua, Piyemento 10.yy ın ikinci yarısında ​
    talyan birligini saglar.
    Brandenburg Prusya 19.yy ın ikinci yarısında alman birli
    gini saglar
    Bu barı
    s Westphalia daha çok bugünkü uluslar arası sistemin kuruldugu barıs anlasması
    sayılır.
    2 devlet güçlü kalmı
    stır Fransa ve ngiltere

    ​
    spanya veraset savası sonrası ngiltere büyümeye baslar 19.yy da dünyanın günes batmayan
    imparatorlu
    gu olur.

    ​
    ngiltere’nin iç yapısında ngiliz parlamenter hukukun nasıl gelistigine bakacagız; monarsi
    vardır, Avrupa’da her monar
    side halkın seçtigi meclisler vardır, ngiliz parlamentosunu
    di
    gerlerinden ayıran yönler;

    Belirli temel ve evrensel hakları içeren belgeler var, bu parlamentoyu güçlü kılıyor

    Parlamento yalnız toprak sahibi sövalyeleri içermiyor, seçimle gelmis kentliler ve
    burjuvalarda vardır

    ngiliz parlamentosunda hemen tüm üyeler mal, mülk sahibi sınıflardan geliyor,
    dolayısıyla vergi arttırılması tepkiye yol açıyor.

    Tüm ülke için tek bir parti var, muhalefetin tek bir odakta merkezlesmesine yol açıyor,
    daha güçlü bir muhalefet do
    guyor.

    Hem soylular hem de sıradan halk temsil ediliyor.

    Kıta Avrupalıların parlamentosundan farklı olarak din adamlarına yer verilmiyor

    ​
    ngiltere’de 1295’te Magna Carta imzalanır ve kralın haklarına kısıtlamalar getirilmis olur.
    Soylular kral kar
    sısında güçlenirler. ngiltere Kıta Avrupa’sını yıpratan din savaslarına sahne
    olmaz 1625-1649;
    1. Charles zamanında bir iç sava
    s çıkacaktır çünkü ngiltere kralı parlamentoya
    danı
    smadan Fransa ve spanya’ya savas ilan eder savas demek masraf demektir. Parlamentoda
    1628 Haklar bildirgesini ilan eder, kral hiç kimseye yargılanmaksızın ceza veremez, halka
    kar
    sı orduyu kullanamaz.
    1629 da 1. Charles parlamentoyu fesheder, 11 sene boyunca toplamaz.
    1640’da yeniden toplantıya ça
    gırır, para lazımdır ve parayı vergilerden saglama amacındadır,
    bunun için vergi toplar vergi için parlamentonun onayını alacaktır. Parlamento toplanınca
    kralın bakanlarından birini yargılar ve ölüm cezası verir, kral bunun kar
    sısında baskıyı
    arttıracaktır.artırınca 1642 yılında Oliver Cromwell halktan topladı
    gı orduyla krala savas ilan
    edince iç sava
    s baslar galip olanlar parlamento güçleridir. ngiliz parlamentosu dünya
    tarihinde bir ilki gerçekle
    stirir; kral vatana ihanetten yargılanır ve ölüm cezası alır ve ngiltere
    cumhuriyeti kurulur. Cromwell döneminde
    ngiltere dünyanın en büyük gücü olacaktır,
    bazılarına göre bu dönem diktatörlüktür çünkü parlamento feshedilmekten çekinilmez.
    Cromwell
    ngiliz deniz gücünü arttırmaya önem vermis, zaten bu sayede büyük güç
    olmu
    stur.1635’te monarsiye tekrar geçilir.1. Charles’ın oglu 2. Charles kral olacaktır.
    Parlamento gücü elinde tutmayı ister, kralı sadece sembolik olarak tutmak ister.
    1685’te 2. James kral olunca kendini gerçekten kral sanar ve sahip oldu
    gu hakları kullanmayı
    ister Parlamentoda onun süs gibi durmasını ister ve ülkeden kaçmak zorunda kalır.
    1689’da parlamento haklar yasası çıkarır; buna göre hiçbir yasa kral tarafından kaldırılamaz
    parlamento izni olmadan vergi ve asker toplayamaz, hukuk sürecinden geçirilmeden kimse
    tutuklanamaz. Ve bu tarihten sonra
    ngiltere’de tek egemen parlamentodur kral sembolik bir
    konuma kavu
    sur. ngiltere giderek yükselecektir.
    Utrech
    t barısından sonra bir takım devletler özellikle dogu Avrupa kısmı zayıflar, Osmanlı,
    Kutsal Roma Cermen imparatorlu
    gu, Polonya krallıgı zayıflar ama yeni güçler ortaya çıkar.
    Avusturya, Prusya, Rusya giderek güçleneceklerdir.
    Batı Avrupa ve Do
    gu Avrupa’nın gelisim çizgileri farklı olmustur
    Batıda; ticaret yeni toplumsal sınıfları çıkarır bunlar siyasete egemen olurlar özgürlükçü
    siyasal sistem ortaya çıkar köylülük özgürlük kazanır
    Do
    gu Avrupa’da ise temel toplumsal ve ekonomik birim tarımdır, büyük toprak sahipleri
    giderek güçlenecektir
    Batı Avrupa’da özgürlükçü do
    gu Avrupa’da ise despotik rejimler çıkacaktır.
    1700’lerden itibaren Kutsal Roma Cermen imparatorlu
    gu mirası üzerinden Avusturya, Prusya
    güçlenecektir, Prusya’nın bir takım özellikleri vardır, Alman halkı disiplinlidir.
    Prusya’da junkarlar vardır ordunun subay tabakasını olu
    stururlar, büyük topak sahibidirler,
    orta sınıf Almanya’da güçlü de
    gildir bundan kaynaklı eski ayrıcalıklı sınıflar egemendir
    Junkerler ordusu güçlü ve disiplinlidir, dürüst ve çalı
    skan bir bürokraside Prusya’yı
    yükseltecektir.
    Öte yandan Rusya küçük Moskova prensli
    gi yükseliyor. Çar Bizans’ın mirasına talip olur,
    Rusya Ortodoks balkanlarda Slav halkları var ve Ruslarda Slavlar.
    18.yy.da Rusya’da son derece akıllı olan Çar Rus toplum yapısını batılıla
    stırmaya baslayacak
    öte yandan Rusya’nın amacı batıya do
    gru yayılmak olacak
    Rusya batı Avrupa’dan farklı olarak kilise ve monar
    sinin denetiminde, dünyevi otorite
    ruhani otoritenin üzerinde.

    Avrupa artık denizlerde tam egemendir fakat birbirleri arasında denizlerde egemenlik de​
    gisim
    gösterir.

    Dünya tarihinin globalle​
    smeye basladıgı dönemin özellikleri 1700-1850

    Avrupa sava​
    skanlıgı var,deniz ve karada Avrupa savasçı özelliklerini gösterir tüm dünyayı
    etkilemeye ba
    slar.
    Bu dönede denizler büyük önem kazanır, karalar denizle ku
    satılınca mal akısı önlenir, modern
    toplum, bilim gibi olguları
    ngiltere yayacaktır.
    Denizlerde etkinlik göstermek önemli ve pahalı bir i
    stir. Gelir halktan saglanacaktır, bunun
    için güçlü hükümet, iktidar gereklidir ve bu sebeple ulus devlet kavramı geli
    sir, motivasyon
    aracıdır.
    18-19 yy.larda devlet üstünlü
    gü ve dokunulmazlıgı zihniyeti yaygındır, çünkü devlet
    ulusundur.
    Fransa ve
    ngiltere dünyanın iki gücüdür
    1756-1763 arası yeniden Avrupalı devletler kapı
    sırlar, denizlere egemen olmak ticareti ve
    ticarette zenginli
    gi ve dolayısıyla gücü getirir.7 yıl savasları yapılır
    bu yedi yıl sava
    slarından önce; 1740-1748 Avusturya veraset savasları vardır. 7 yıl savasları
    sonda 1763’te
    ngiltere kesin olarak zafer kazanır 1763’te Paris barıs anlasması imzalanır

    ​
    ngiltere, spanya, Portekiz, Fransa dünyayı bölüsürler en büyük payı Fransa alır dünyanın
    gücü olur. Paris anla
    sması Avrupa’nın dünya üstünlügünü ele geçirdiginin göstergesidir
    1740-1748 Avusturya Veraset Sava
    sları ve 7 yıl savıslarının amacı aynı 2 temel sorundur:

    1- ​
    ngiltere ve Fransa’nın denizleri, sömürgeleri ve ticaret gücünü ele geçirme
    mücadelesi

    2- ​
    Avusturya - Prusya arasında alman dünyasının egemenligi kavgasıdır. Bu savas

    1748’de aix-chapelle barı​
    sı ile son bulur, Avusturya kaybeder. Silezya bölgesini
    Prusya’ya verir dolayısıyla Prusya güç olarak Avusturya’nın kar
    sısına geçecektir
    bununla birlikte Cermen düalizmi denilen Alman dünyasında 2 devlet varlıklarını
    beraber sürdüreceklerdir. Bu kez güçlenen Do
    gu Avrupa’dır. Kıta Avrupa’sındaki
    di
    ger devletler bundan tedirgindir. Basta Avusturya, Fransa ve Rusya birlesip
    kampla
    sırlar, Prusya’yı dizginlemek amacındadırlar.
    1763’de Paris Barı
    sı ile 7 yıl savasları sona erer;
    Fransa Kuzey Amerika’daki topraklarını
    ngiltere’ye devretmek zorunda kalır

    ​
    ngiltere bu tarihten itibaren en önemli sömürgesi olacak olan Hindistan’ı ele geçirmis olur
    18.yy sonu dünyada devrimler yılı olarak anılır, Amerikan ve Fransız devrimleri.
    Kuzey Amerika 1580’de
    spanya hakimiyetindedir, 1588’de spanya yenilir üstünlügünü
    yitirir, 1667 de
    ngiltere Hollanda’yı yener ve Kuzey Amerika’ya adım atar. 7 yıl
    sava
    slarından sonra Kuzey Amerika ngiltere’nin eline geçer. Amerika devleti nasıl dünya
    siyasetine hakim olmu
    stur.
    7 yıl sava
    sları sonunda ngiltere Güney Amerika’yı fetheder
    Güney Amerika’yı fetheden
    spanyollar yerlesme amacında degillerdir. Oysa Kuzey
    Amerika’ya gidenler kendi bütünsel yapılarını korudular, aristokrasi yok
    ngiliz monarsisinin
    gücü az.
    Aristokrasinin olmaması Amerika’nın kurulu
    sunda ayrıcalıklar dogurur. Sınıflar yoktur,
    Kuzey Amerika’da tek bir din yoktur örgütlenmi
    s dinsel güç yoktur çok sayıda mezhep vardır
    ve buda ho
    sgörüyü saglar. Avrupa’nın ugrasgı sınıf ve din savasları ile ugrasmaz
    7 yıl sava
    sları ngiltere zaferi ile sonuçlandı ngiltere’de masraf arttı ve vergilere ihtiyaç
    duydu. Kolonilerden vergi toplar 1764 yılında Amerikan koloniler ayaklanır,1766 da resmen

    ba​
    gımsızlıklarını ilan ederler. Bu kadar kısa sürede süper güç olmasının nedeni; Batı Avrupa
    uygarlı
    gının nimetlerinden yararlanır kurulusundan itibaren göç edenler Batı Avrupalılar
    Avrupa’dan dü
    sünce akımları gelir ama imparatorluk zincirlerini kırıyorlar. Özgürlük,
    demokrasi, bilim, teknik vardır.
    1864–1865 arasında Amerika’da bir iç sava
    s yasanır temel nedeni bir ticaret ikilemidir
    Amerikanın kuzey eyaletleri sanayi bölgeleridir, güney eyaletleri tarım bölgeleridir
    Tarım bölgesinde köle eme
    gine ihtiyaç var ngiltere bu güney eyaletlere köle saglıyor
    kar
    sılıgında pamuk gönderiliyor.
    Kuzey bölgelerinin de pamu
    ga ve isçiye ihtiyacı var. Sanayilesmis bölgelerdir, güneyin ticaret
    zincirini kırarsa pamuk elde edebilir. Güney eyaletleri Amerika’da ayrıcalıklarını ilan ederler
    kuzey eyaletleri izin vermeyince iç sava
    s çıkar ve kuzey eyaletlerinin galibiyeti ile biter 19.
    yy.da bu sava
    stan sonra hızlı bir gelisme dönemi baslar. Dogal kaynak boldur. Amerikan
    devrimi cumhuriyet, demokrasi, siyasi liberalizm ilkelerine uygun ortaya çıkar.bu devrimin
    etkisiyle bu dü
    sünceler Avrupa’da basarıya ulass olarak geri gelir
    Fransa Amerikan ba
    gımsızlık savasında ngiltere’ye karsıdır Amerikan kolonilerini destekler.
    Bunlara yardımla mali yüke girmi
    slerdir 1774 de baslayıp 1781 de sona erer.
    Fransa’da devrim Amerika’dan farklıdır aristokrasi sınıfı vardır örgütlü kilise vardır Fransız
    devletinin itici gücü orta sınıf burjuvazi ve köylülerdir. Burjuvazi aristokrasiden siyasal
    iktidar talep eder aristokrasi köylüyü ezer köylülerde burjuvazinin yanında yer alır aristokrasi
    büyük toprak sahibidir ve köylüler bıkmı
    stır.
    14. Louis geni
    slemeci politika uygular ve onu takip eden tüm monarklar yayılmacı yani
    sava
    sçı bir politika izlerler savas mali sıkıntı getirir soylulardan mali gelir saglanır, bütün
    toprak maliyetinden vergi talebi gündeme gelir, aristokraside verginin tüm topluma yayılması
    gerekti
    gini söyler kabul etmez. Bu durumda 1614 ten beri toplanmayan etats-generaix
    toplanması gündeme gelir. Monark toplamak zorunda hisseder vergi almadan önce tüm
    toplumsal sınıfa benimsetmelidir. 3 kamarası vardır soylular din adamları ve halk. Ayrı ayrı
    toplanıyor.1789 da ça
    gırıyor bu sürede toplumsal yapı degismis burjuva güçlenmistir.
    güçlenen orta sınıf parlamento toplanınca monar
    siye karsı saldırıya geçer anayasa ile
    monar
    sinin sınırlandırılması gündeme gelir vergilerin düzenlenmesi, azaltılması, iç gümrük
    duvarının indirilmesini talep eder. Fransız devrimi hemen gerçekle
    smez degisik toplumsal
    gruplar zaman zaman güçlenirler zaman zaman güçsüzle
    sirler.1789 da halk basri
    hapishanesini basar ele geçirir köle komutanı asılır ve Fransız devrimi hız kazanır.
    Burjuvazi üçüncü tabakada güçlüdür ve giderek hegemonyasını kurmaya ba
    slar. Ve etatsgeneraixin
    kapandı
    gını söyler 3 tabakalı parlamento yapısını kaldırır milli meclis adını verir
    kendine yeni bir devle
    s sekli olusturur
    Kurucu meclis 1789 da
    nsan hakları bildirisini yayınlar ve yurttas haklarını belirler
    Buradaki haklar burjuvazinin talep etti
    gi haklardır

    ​
    nsanların esit ve özgür oldugundan söz edilir. Yasalar önünde herkes esittir,herkesin memur
    olma hakkı vardır önce bu hak sadece aristokrasiye aitti. Söz ve basın özgürlü
    günden,özel
    mülkiyetin dokunulmazlı
    gından,vergilerin dengeli dagıtımından söz eder.
    Meclis 1971’de anayasayı hazırlar ilan eder kralın yetkileri sınırlandırılır ve kurucu meclis
    kendini fesheder. Bu devrimle aristokrasinin egemenli
    gi zedelenmistir Fransız soyluları
    Avrupa’nın di
    ger monarsilerine sıgınmıslar. Soylular Fransız devrimini bogmak eski düzene
    kavu
    smak için bir savas hazırlıgına baslarlar amaçları devrimi çökertip monarsiyi
    aristokrasiyi güçlendirmek.
    1792’de Fransa Avusturya ve Prusya’ya sava
    s ilan etmek zorunda kalır bu ki monarsi Fransız
    devrimini ortadan kaldırma amacındadır.1973’te 16.Louis Fransız kralı idam edilir. Devrimi
    yapanlar çok çe
    sitli gruplardır.
    Monar
    si kalkınca 1792 -1795 ulusal konvansiyon dönemidir içinde yer alan jacobenlerin
    zaferindedir. Önce giondenler etkiliyken sonra jacobenler etkili oluyor jacobenlerin

    akalarında halk kitlesi deste​
    gi var. Jacobenlerin ünlü bir lideri var Robespierre bunların
    sertli
    gi sayesinde devrim sürüyor bir yandan devrimi yerlestirmeye çalısırken öte yandan
    istilacıları püskürtmeyi ba
    sarıyorlar, püskürtünce 1792’den itibaren Fransa yaylıyor Hollanda,

    ​
    sviçre’yi ele geçiriyorlar. Fransız orduları girdikleri her yere Fransız devriminin ilkeleri
    olan; özgürlük, karde
    slik, milliyetçilik, esitlik ilkelerini yaymaya baslarlar. Ordularının girdigi
    her yerde monar
    siye son verip cumhuriyeti kuruyor. Liberal düsünceler milliyetçilik
    Avrupa’ya yayılıyor.milliyetçili
    gi yaydıgı için isgal ettigi halklar zamanla Fransa’ya karsı
    dönecekler bir süre sonra
    1795’te jacobenler iktidardan dü
    serler 1795-1799 arası diktatör yönetim biçimi var Fransız
    orduları 1795’te 8.000 ki
    siye ulasslar bunun sebebi de yurttas ordu kavramını gelistirmis.
    Monarkların tebaası de
    gil devletin yurttası ve ordularda yurttaslardan olusuyor.
    Yurtta
    s ordunun avantajı var, para için degil ulus için savasıyorlar. Kendiside inandıgı dava
    için sava
    sıyor,bu büyük bir güç yaratıyor.
    1799’da bu diktatör yönetimin yerini 3 konsül yönetimine bırakır bunlardan birisi
    Napolyon’dur, sıradan bir halk üyesidir, sava
    s süreci içinde askeri dehasıyla öne çıkmıstır,
    sava
    s dönüsünde de kahraman gibi karsılanır
    1804’te 1.Napolyon adıyla imparatorlu
    gunu ilan ediyor. Soylu olmayan kesimden birinin
    imparator olması tarihte ilk kez görülmü
    stür. Napolyon önemli bir kisiliktir Napolyon
    sava
    sları denen bir dönem baslar; Rusya, Prusya, Avusturya ve ngiltere’ye karsı savasır. Bu
    üç ülkeyi anlamak mümkündür monar
    siler ve Fransız devrimini istemiyorlar ngiltere kıta
    Avrupa’sında hiçbir devletin di
    gerlerinin üstüne çıkmasını istemiyor. Fransa kıta
    Avrupa’sının büyük bir kısmını i
    sgal eder ama ngiliz donanması çok güçlüdür ve ngiltere’yi
    i
    sgal edemez. Bir kıta sistemi kurmaya çalısır. Napolyon ngiltere’ye karsı bütün ülkeleri
    kendi etrafında toplamak ister
    ngiltere kıta Avrupa’sını Fransa’nın kıta sistemine karsı
    denizlerden ablukaya alır.böylece di
    ger ülkelerden mal akısı kesilmis olur.1807’de Rusya,
    Fransa anla
    sır ve Rusya kıta sistemine dahil olur ancak ngiltere’nin deniz ablukasına
    dayanamaz. Kıta sisteminden çıkar Fransa’nın önünde 2 yol kalmı
    stır ya ngiltere’yi isgal
    edecek yada ya da
    ngiltere’ye teslime zorlar. Tıpkı kendine 100-200 sene sonra bir baska
    önderin yapaca
    gı gibi davranır. Almanya’nın ve Hitler’in yapacagı gibi, bütün kıta
    Avrupa’sını ele geçirir
    ngiltere elinde kalan tek müttefikini yenilgiye ugratınca ngiltere
    teslim olacak her ikisi de Rusya’ya saldıracaklar.
    1812’de Fransa Rusya’ya saldırır. Ruslar ülkenin içlerine do
    gru çekilirler Fransa Moskova’yı
    alır ama 15000 tane asker kaybeder ve Fransa Rusya’dan çekilir 600.000 ki
    siden 1500’ü
    dönmeyi ba
    sarır, isgal ettigi ülkelerde Fransız ordusuna saldırır bütün ordu heba olur ve
    Napolyon sürgüne gönderilir, artık Napolyon tehlikesi kalkmı
    stır Avrupa’ya yeni bir düzen
    verilmek istenir
    1814’te viyana da bir kongre toplanır;
    2 mimarı var birisi
    ngiltere dıs isleri bakanı Casteleagh digeri Avusturya basbakanı
    Metherner. Fransa barı
    s anlasmasını imzalar ama Napolyon kaçar ve Fransız ordusu kurar
    fakat ölür.
    Viyana kongresi önemlidir; bu kongrede cezalandırma yerine denge önemlidir kongrenin
    mimarları 1.dünya sava
    sındaki Versay barıs anlasmasından daha akıllıca davranırlar
    Fransa’nın tümden çökertilmesini söz konusu etmezler Fransa, Rusya, Prusya, Avusturya
    arası bir denge sa
    glanmalıdır söz konusu olan bu dengedir.
    Methemer’ın asıl gayesi Fransız devrimi ile milliyetçilik güçlenmi
    stir bunun kıta Avrupa’sına
    yayılmasını engellemektir. Avusturya çok uluslu bir yapıdadır milliyetçilik monar
    si yapılarını
    çökertir çok uluslu olmayan devlette çöker.
    Viyana düzenlemeleri ile bowbounlar tekrar Fransız tahtına çıkar Fransa barı
    s anlasması ile
    Fransa 1792’deki sınırlarına çekilmi
    stir, isgal ettigi topraklar alınmıstır. Kararları Avusturya,

    Prusya, Rusya ve
    ngiltere almıstır. Hollanda ve Belçika birlestirilmistir.