Jakobenizm nedir? (Jakoben ne demek?)

Harbi Sözlük bölümünde yer alan bu konu Ömer tarafından paylaşıldı.

  1. Ömer

    Ömer Yönetici

    Jakoben ne demektir, Jakobenizm nedir?
    1789 Fransız Devrimi sırasında ortaya çıkan ve Maximilien de Robespierre'in liderliğindeki milletvekili grubunu bünyesinde toplayan, siyasi ihtilalci Jakoben Kulübün fikir ve uygulamalarından kaynaklanan kavram.

    Saint Dominique mezhebine bağlı grup, Fransız İhtilali öncesinde Saint-Jacques Sokağı'nda bulunan bir manastırda toplanıyordu; bu nedenle halk tarafından "Jakobenler" olarak adlandırıldılar.

    Fransa'nın tam anlamıyla bir krizin eşiğinde bulunduğu 1791 yılında, kilise ve krallığın konumu belirsizdi, ekonomik kriz başlamıştı. Ülkede yaşanan bunalım sonucunda sosyal hayat felç olmuştu ve aristokratlar ülkeyi terk ediyordu. Bu şartlar altında Jakobenler, Mecliste kralı, generalleri ve aristokratları vatana ihanetle suçlayarak halkı ayaklanmaya çağırdılar. Savaşın devam ettiği ve Fransa'nın istila ile karşı karşıya olduğu bu sırada ülkede sıkıyönetim ilan edildi. Robespierre, krala ve monarşiye açıkça karşı tavır aldı ve halkı ayaklandırdı. Robespierre, Danton'un da desteğini alarak hükümet darbesi yaptı ve böylece Cumhuriyetçi Jirodenler saf dışı bırakılarak bütün yetkiler devrimci Jakobenlerin eline geçmiş oldu.

    1789'da ilan edilen liberal devrim, yerini kısa sürede diktatörlüğe bıraktı. Devrim sonrasında Jakobenlerin yetkileri ellerinde bulundurdukları dönemde, Fransa'da kuvvet, baskı, terör ve şiddet hakim oldu. Çok fazla sayıda insan idam edildi ve tutuklandı. Robespierre, Mecliste kendisine muhalefet eden veya eleştiren milletvekillerini dahi idam etmekten çekinmedi. Devrimci Jakobenler bütün yetkileri kendi ellerinde toplayıp muhalif grupları engellediler. Bu sürecin devamında, 1793'te Kral XVI. Louis idam edildi.

    Robespierre liderliğindeki Jakobenler, hedefledikleri düzene ulaşılması için ancak belirli bir süre totaliter rejime başvurmayı hedeflemiş olsalar da, işgal ordularının ülkeyi terk etmesi ve ülke üzerindeki tehlikenin kalkmasına rağmen baskı ve teröre dayalı diktatörlükten vazgeçmediler. Aksine, bu rejimi sürekli hale getirmek için çalışmalar yaptılar. 1793 yılı sonlarında terör ve şiddetin dozunu artırarak her türlü muhalifi susturdular ve devlet makamlarından uzaklaştırdılar.

    Jakobenler, tarihe "tepeden inmeci idealist bir azınlık" olarak geçtiler.

    Diktatörlüğün ilerleyen dönemlerinde, Jakobenler arasında ayrılık çıktı. Robespierre, en yakın arkadaşı olan Danton'u saf dışı bıraktı. İç karışıklık ve muhalif hareketlerin yoğunlaşması ve Halk Meclisinde alınan karar sonucunda Robespierre tutuklandı ve 28 Temmuz 1794'te giyotinle idam edildi. Robespierre'in ölümüyle, terörizm ve diktatörlük dönemi olan Jakobenizm gücünü kaybetti. Jakobenlerin tümüyle dağılması ise 13 Ağustos 1799'da gerçekleşti.