Haber ve Dilek Kipi Nedir

Soru & Cevap bölümünde yer alan bu konu Misafir tarafından paylaşıldı.

  1. Misafir

    Misafir Guest

    Haber ve dilek kipi nedir, Haber kipi ve dilek kipi kendi arasında kaça ayrılır?

    Haber Kipleri :

    İş, oluş ve hareketleri bir zamana bağlayarak bildiren kipler haber kipleridir.

    - Di' li (belirli , görülen) geçiş zaman : Bu kip, eylem tabanlarına -di eki getirilerek yapılır. İşin, oluşun, sözden önce greçekleştiğini ve kesin olduğunu bildirir.

    Kitabını al-dı-m
    Tatile git-tik

    - Miş' li ( belirsiz) geçmiş zaman : Bu kip eylem tabanlarına -miş eki getirilerek yapılır. Eylemin geçmişte olduğunu bildirir. Ancak, eylemi anlatan kişi eylemi görmemiş; duymuş ya da sonradan farketmiştir. Olanın kesinliğinden emin değildir.

    Koltukta uyu-muş-sun
    Aydın, balık tut-muş

    - Şimdiki zaman : Eylem tabanlarına -(i)yor eki getirilerek yapılır. İşle anlatış birliktedir.

    Dersine çalışı-yor
    Beni görmü-yor

    - Gelecek zaman : Eylem tabanlarına -ecek (-acak) eki getirilerek yapılır. Eylemin, sözden sonra yapılacağını anlatır.

    Bir ay sonra Antalya' ya gideceğiz

    - Geniş zaman : Eylem tabanlarına -(i)r eki getirilerek oluşturulur. Eylemin her zaman yapılabileceğini anlatır.

    Her gece kitap okur.
    Babam beni bekler.

    Dilek Kipleri :

    -İstek bildiren kiplerdir.
    -Bir zaman kavramı taşımazlar.

    4 çeşidir vardır:

    1- İstek kipi : Eylem tabanına -e (-a) getirilerek yapılır. İşin, hareketin olması isteğini belirtir.

    2- Dilek Şart kipi : Eylem tabanına -se (-sa) eki getirilerek yapılır. Hem dilek hem de şart bildirir.

    3- Gereklilik kipi : Eylem tabanına - meli (-malı) eki getirilerek yapılır. Eylemin mutlaka olması, yapılması gerektiğini anlatır.

    4- Emir (buyrum) kipi : Kip eki yoktur. Emir anlamıyla eylemleri bildirir.
     
    Son düzenleme moderatör tarafından: 6 Ocak 2011