Eserleri, Biyografisi Gevheri - Gevheri Kimdir - Gevheri Hayatı

Edebiyat TR bölümünde yer alan bu konu pesimist tarafından paylaşıldı.

  1. pesimist

    pesimist sanal alem

    Gevheri Kimdir - Gevheri Hayatı
    Adı Mehmed’dir. Doğumu, değişik yerlere bağlanmakla birlikte, kuvvetli bir ihtimalle İstanbulludur. Yüzyılın ortalarındaki mecmualarda şiirlerinin görülmesinden yola çıkan araştırmacılar doğum tarihi olarak yüzyılın ilk çeyreğinden biraz sonrasını ileri sürmektedirler.

    Onun, İstanbul ve Bursa’daki divan katipliklerini, imparatorluğun diğer büyük memleketlerinde de kısa aralıklarla yürüttüğüne bakılırsa medrese tahsili gördüğü anlaşılmaktadır. Aruz ile yazdığı şiirlerindeki söyleyiş de bunun başka bir delildir. Ölümü 1127/1715 ‘ten sonradır.

    Şükrü Elçin, bazı şiirlerinde geçen Hacı Bektaş adını, onun Hacı Bektaş Veli’ye intisabından çok bir Bektaşi muhibbi olmasının işareti olarak kabul eder.

    Tameşvarlı İbrahim Naimeddin’in Hadikatü’ş Şüheda ve Müstakimzade’nin Tuhfe-i Hattatin adlı eserinde adı geçmektedir. Musiki ile de ilgilenmiş olan Gevheri’nin kendi adını taşıyan bir de hava vardır.

    Aruz ile yazdığı şiirlerinde başta Fuzuli olmak üzere klasik şairlerimizin tesiri görülür. Yüzyılın başlıca adlarından biri olmasında, belki de, aruz veznini hece vezni kadar başarılı bir şekilde kullanan ender şairlerden biri olmasını da rolü vardır.

    Usta bir aşık olması, onun sevilip örnek alınmasına vesile olmuştur. Pek az aşığa nasip olan bir husus da, sadece onun şiirlerine yer veren bir mecmuanın bulunmasıdır.

    Şiirleri arasında çeşitli tarihi olaylara yer verenler de vardır. Avusturya’ya karşı açılan 1663 ve 1689 seferleri için söylediği şiirlerini bu arada sayabiliriz.

    Şairname’lerden sadece Gubari’de adı geçmektedir; Sun’i ve Hızri’de ise Cevheri adıyla kayıtlı olan şairin Gevheri olması muhakkaktır.

    Eserlerinden bazıları:

    1
    Ela gözlü nazlı dilber
    Seni kandan sakınurum
    Kandan değil hey efendim
    Seni candan sakınurum

    O yana bu yana bakma
    Beni ateşlere yakma
    Elini koynuna sokma
    Seni senden sakınurum

    Gevheri der ben bir merdim
    Yüreğimden çıkmaz derdim
    Sen bir kuzu ben bir kurdum
    Seni benden sakınurum

    2
    Dost bağının meyveleri erişti
    Ayva benim alma benim nar benim
    Çeşmim yaşı ummanlara karıştı
    Cefakarım sitemkarım var benim

    Yedi derya boz-bulanık selinden
    Halk-ı alem aciz kaldı dilimden
    Ben bülbülüm ayrı düştüm gülümden
    Efgan benim matem benim zar benim

    Mail oldum kisvesine tacına
    Bend olmuşum siyah zülfü ucuna
    Mansur gibi asılırım saçına
    Kakül benim, perçem benim dar benim

    Gevheri der kime gönül katayım
    Gevherimi nadanlara satayım
    Dost bağında bülbül gibi öteyim
    Gülşen benim güller benim har benim

    3
    Şunda bir güzele gönül düşürdüm
    Öpmeli kocmalı değmeli değil
    Aşkın deryasını boydan aşırdım
    Karadır gözleri sürmeli değil

    Dilber senin ile yiyüp içmedim
    Yiyüp içüp ak göğsünü açmadım
    Fırsat elde iken bel in koçmadım
    Beni öldürmeli döğmeli değil

    Dilber haram olup yola durmuşsun
    CeIlad olup cana başa kıymışsın
    Kuzum bu gün al hareler giymişsin
    Göğsü sıra sıra düğmeli değil

    Gevheri der yola durur varırlar
    Adam öldürürler kana girerler
    Çok güzeller gördüm zekat verirler
    Zekatsız dilberi sevmeli değil

     
    Son düzenleme moderatör tarafından: 1 Aralık 2010