Çözeltiler Konu Anlatımı

Kimya bölümünde yer alan bu konu Ömer tarafından paylaşıldı.

  1. Ömer

    Ömer Yönetici

    Çözeltiler Hakkında Bilgi, Çözeltiler Konu Anlatımı

    • ÇÖZELTİ
    Fiziksel özellikleri her yerde aynı olan (homojen) karışımlara çözelti denir.
    Bir çözeltiyi oluşturan her bir maddeye çözeltinin bileşenleridenir.
    Örneğin; su içerisinde NaCl tuzu çözülmesiyle oluşan çözeltininbileşenleri su ve tuzdur.
    Genel olarak bir çözelti çözücü ve çözünenden oluşmaktadır.

    cozeltiler-konu-anlatimi-1.png

    Çözeltiler çözünmenin şekline göre ikiyeayrılır;

    a. İyonlu çözeltiler

    Çözünen madde iyonlarına ayrışarak çözünüyorsabu çözeltilere iyonlu çözeltiler denir.

    Asit, baz, tuz çözeltileri iyonlu çözeltilerdir.Bu çözeltiler hareketli iyon bulundurdukları için elektrik akımını iletirler.

    b. Moleküllü çözeltiler

    Çözünen madde moleküler olarak çözünüyorsabu çözeltilere moleküler çözelti denir. Şekerin suda çözünmesi bu çözeltilereörnek olarak verilebilir. Bu çözeltiler elektrik akımını iletmezler.

    Çözeltiler kendi aralarında üçe ayrılırlar;

    a. Doygun çözelti

    Çözebileceği maksimum maddeyi çözmüş olan çözeltiyedenir.

    b. Doymamış çözelti

    Çözebileceği kadar maddeyi çözmemiş olan çözeltiyedenir.

    c. Aşırı doymuş çözelti

    Bazı durumlarda çözeltinin derişikliği doygunluksınırını aşabilir. Bu gibi çözeltilere aşırı doymuş çözeltiler denir. Bu çözeltileroldukça kararsızdır. Küçük bir etki ile fazlalıklar çöker ve doygun bir çözeltielde edilir.

    Çözeltiler çözünenin miktarına göre ikiye ayrılırlar;

    a. Derişik çözelti

    Belli bir miktar çözücüde, fazla miktarda çözüneniçeren çözeltilere derişik çözelti denir.

    b. Seyreltik çözelti

    Belli bir miktar çözücüde, az miktarda çözüneniçeren çözeltilere seyreltik çözelti denir.

    ÇÖZÜNÜRLÜK

    Belli bir sıcaklıkta 100 gram çözücüde gramolarak çözünebilen maksimum madde miktarına ÇÖZÜNÜRLÜK denir. Çözgen H2Oolduğunda 100 gram yerine 100 ml değeri ile de karşılaşabilirsiniz.

    Örneğin,25°C’de KNO3'ün çözünürlüğü,

    (60 gram/100 ml su’dur). Yani 25°C’de 100 mlsu en fazla 60 gram KNO3 çözebilir.

    Çözünürlüğe Etki Eden Faktörler
    1. Çözücü cinsi
    2. Çözünenin cinsi
    3. Sıcaklık
    4. Basınç
    5. Ortak iyon
    ÇÖZÜCÜ VE ÇÖZÜNENİN CİNSİ

    Genel manada polar maddeler polar çözücülerde,apolar maddeler apolar çözücülerde daha iyi çözünür.

    Örneğin; NaCl tuzu suda çok iyi çözünürken,karbon tetra klorür (CCl4) sıvısında çözünmez.

    I2 molekülleri ise suda çözünmezken,CCl4'te iyi çözünür.

    SICAKLIK

    Sıcaklık değişimi çözünürlüğü değiştirir. Katılarınsıvı içerisindeki çözünürlüğü sıcaklık arttıkça genellikle artar. Gazların sıvıdakiçözünürlüğü ise sıcaklık arttıkça azalır.

    BASINÇ

    Katıların çözünürlüğü basınç ile değişmez.Gazların sıvıdaki çözünürlüğü ise basınç arttıkça artar.

    ORTAK İYON

    Herhangi bir katının ortak iyon bulundurançözeltideki çözünürlüğü saf çözücüdeki çözünürlüğünden daima daha küçüktür.

    DERİŞİM (KONSANTRASYON)

    Bir çözeltide birim hacimdeki çözünmüş olançözünen miktarına derişim (konsantrasyon) denir.

    Belli başlı derişim birimleri; yüzde derişim,molar derişim (molarite), normal derişim (normalite) dir.

    Yüzde Konsantrasyon

    100 gram çözeltideki (çözücü + çözünen) çözünmüşolan madde miktarına yüzde konsantrasyon denir.

    Örneğin; 80 gram su içerisinde 20 gram şekerçözülerek hazırlanan çözelti'lik bir çözeltidir.

    MOLARİTE: (Molar Konsantrasyon)

    1 lt. çözeltide çözünmüş olan maddenin molmiktarına molarite denir.

    molarite.gif

    M : Molarite

    n : Mol sayısı

    V : Hacim (litre)

    NORMALİTE (Normal Konsantrasyon)

    1 lt’de çözünmüş eşdeğer gram sayısına denir.

    Kısaca Normalite = Molarite x Tesir Değerliği N = Mx TD ile bulunur.

    Tesir değerligi asit ya da bazın değerliğinetuzun ise + yük toplamına eşittir.

    ÇÖZELTİLER ARASI REAKSİYONLAR

    (Denklemli molarite problemleri)

    İyon içeren iki çözelti karıştırıldığında bazençökelme olmaz, bazende iyonlar suda az çözünen bir katı oluşturuyorsa bir çökelmeolur. Yani iyonlar arasında bir tepkime gerçekleşir.

    1A grubunun tuzları ve yapısında NO3-iyonu bulunduran tuzlar suda çok iyi çözünür. Diger tuzlar için bir genelleme yapmakmümkün degildir.

    Örnegin : AgNO3 çözeltisi ile NaCl çözeltileri karıştırıldığındabir çökelme gözlenir. Burada iyonlar yeniden düzenlenerek AgCl ve NaNO3bileşikleri oluştuğu düşünülebilir. NaNO3suda çok iyi çözündüğüne göre çöken tuz AgCl'dir.

    İyon Denklemi: Ag+(aq)+ Cl-(aq) ® AgCl(k) şeklinde olur.

    Karıştırılan iki çözeltiden biri asitçözeltisi, diğeri baz çözeltisi ise mutlaka nötürleşme tepkimesi olacaktır.
    Nötürleşme denklemi:

    H+ + OH– ® H2O şeklindedir.

    ÇÖZELTİLERİN ÖZELLİKLERİ
    • Çözeltinin kaynama noktası, saf maddeninkaynama noktasından yüksektir.
    • Çözeltinin donma noktası, saf maddenin donmanoktasından düşüktür.
    • Çözeltinin buhar basıncı, saf maddenin buharbasıncından düşüktür.
    • Çözeltilerin yoğunlukları çözeltilerde çözünenmadde miktarına göre değişir.
    • Bütün bu değişmeler (Katı + Sıvı) çözeltileriiçin düşünülebilir. Bu değişme miktarları iyon derişimine bağlıdır.
    Aşağıda saf su ile tuzlu suyun ısıtılmasısırasında zamanla sıcaklık değişim grafikleri verilmiştir.

    cozeltiler-konu-anlatimi-2.png

    Grafiklere dikkat edilirse kaynama sırasındasaf suyun sıcaklığı sabit kalırken, tuzlu suyun sıcaklığı devamlı artmıştır.

    Alkol-su karışımının ısıtılması sırasındazamana bağlı sıcaklık değişim grafiği çizilseydi aşağıdaki gibi olurdu.

    cozeltiler-konu-anlatimi-3.png

    Grafige göre;
    1. bölgesinde alkol - su karışımı vardır. Zamanlakarışımın sıcaklığı artmaktadır.
    2. bölgesinde 78 °C’de alkol kaynamaktadır.Verilen ısı alkolün buharlaşması için kullanılır. Sıcaklık alkolün tamamı tükeninceyekadar sabit kalır.
    3. bölgesinde yalnız su vardır. Suyun sıcaklığızamanla artar.
    4. bölgesinde su 100 °C’de buharlaşmaktadır.Su tükeninceye kadar sıcaklık sabit kalır.
    Saf maddelerin donma noktaları sabittir.Donma müddetince sıcaklık değişimi yoktur. Ancak çözeltilerin donma noktası çözüneninmiktarına bağlı olarak değişir. Donma süresince sıcaklık düşer.
     
    Son düzenleme: 16 Ocak 2015