Coğrafi Bölgeler(Karadeniz ve Marmara)

Coğrafya bölümünde yer alan bu konu SüKuN tarafından paylaşıldı.

  1. SüKuN

    SüKuN Harbi Aktif Üye

    KARADENİZ BÖLGESİ


    KONUMU, SINIRLARI VE KOMŞULARI:
    Yurdumuzun kuzeyinde, Sakarya’nın doğusundan Gürcistan’a kadar Karadeniz’e paralel olarak bir şerit gibi uzanır.

    Gürcistan, D. Anadolu, İç Anadolu ve Marmara Bölgeleriyle ve adını aldığı deniz ile komşudur.

    ALANI VE NÜFUSU:
    Gerçek alanı olan 143.537 Km2 ile Türkiye topraklarının %18’ini kaplar. Alan bakımından 3. Büyüklükteki bölgemizdir. Bölge Doğu-Batı doğrultusunda 1400 Km, Kuzey-Güney doğrultusunda 100-200 Km ile bir şeride benzer.
    Nüfusu 2000 sayımına göre 8.4 milyondur. Nüfus yoğunluğu Km2’ye 59 kişidir. Bu Türkiye ortalamasının altındadır. (Türkiye ortalaması Km2’ye 83 kişi)

    BÖLÜMLERİ:
    1.Batı Karadeniz
    2.Orta Karadeniz
    3.Doğu Karadeniz

    YERYÜZÜ ŞEKİLLERİ:
    Kıyıları:
    Dağlar kıyıya paralel olarak uzandığı için kıyılar az girintili-çıkıntılıdır. Bu kıyı tipine Boyuna Kıyı Tipi denir.
    Tek doğal limanı Sinop’tur. Arkasındaki dağların ulaşımı zorlaştırması nedeniyle fazla gelişmemiştir. Buna rağmen Trabzon, Samsun gibi limanlar yapay olmasına rağmen ulaşımları sayesinde gelişmişlerdir.
    Bu kıyı tipinde bir kıyı aşındırma şekli olan Falez (Yalıyar) çok görülür.
    Dağları:
    Batı K.: Küre (İsfendiyar) Dağları, Bolu Dağları, Ilgaz Dağları, Köroğlu Dağları
    Orta K.: Canik Dağları
    Doğu K..Karadeniz (Rize) Dağları ( Zirvesi: Kaçkar D.3932), Giresun Dağları,
    Çimen, Kop, Mescit, Akdağ ve Yalnızçam Dağları
    D. Karadeniz’de Zigana ve Kop geçitleri vardır.
    Akarsuları:
    Bartın Çayı (Ulaşım yapılabilir.), Yenice (Filyos) Çayı
    Kızılırmak (Türk.’nin en uzun ırmağı), Yeşilırmak ve Çoruh (Gürcistan’dan dökülür.)
    Ovaları:
    Kastamonu, Bolu ve Düzce Ovaları. Bafra ve Çarşamba Delta Ovaları
    Gölleri:
    Sera ve Tortum gölleri (Heyelan Gölleri), Abant ve Yedigöller. Baraj Gölleri: Almus, Suat Uğurlu, Hasan Uğurlu (Yeşilırmak), Hirfanlı ve Altınkaya (Kızılırmak), Sarıyar (Sakarya)

    İKLİM VE BİTKİ ÖRTÜSÜ:
    Bölgenin kıyı kesiminde Karadeniz İklimi görülür. İklim bu alanlarda her mevsim yağışlı ve ılımandır. En fazla yağışı sonbaharda, en azını yazın alır. Bitki örtüsü Ormandır. Bölge orman bakımından ilk sırada gelir. Yağışlı ve ılık olduğu için yangın çok azdır. En fazla yağış alan bölgemizdir. Rize’de en fazla alan şehirdir.
    İç kesimlerde iklim karasallaşır. Dağların bu güney yamaçlarında yazları sıcak ve kurak kışları soğuk ve kar yağışlı bir iklim görülür. En fazla yağışı ilkbaharda, en azını yazın alır. Bitki örtüsü ise buralarda Bozkırdır.
    Yağışın bol olması sayesinde orman ve akarsuların debileri (su miktarları) fazladır. Yağışın yeterli olması sayesinde nadasa bırakmanın en az olduğu bölgemizdir. Bölge kuzeye yakın olduğu için güneşten yararlanma süresi azdır, gölge boyu uzundur, gece-gündüz süresi arasında fark en fazladır. Kimyasal çözülmenin de en fazla olduğu bölgemizdir.

    TARIM VE HAYVANCILIK:
    Fındık: Ordu ve Giresun çevresinde. Türkiye’de ve Dünyada 1.Sıradadır.
    Çay: Rize kıyılarında. Bol yağış ve yıkanmış toprak ister. Türkiye’de 1.Sıradadır.
    Tütün: Orta Karadeniz ve Bolu-Düzce ovası. Yağışı sevmez. Türkiye’de 2.Sıradadır.
    Mısır: Bölgenin yağışlı kıyılarında. Bölgede tüketilir. Türkiye’de 1.Sıradadır.
    Şekerpancarı: Orta Karadeniz’de, Soya Fasulyesi ve Keten-Kenevir: Kastamonu, Sinop, Zonguldak ve Ordu’da. Tahıl: Karasal iklimin görüldüğü iç kesimlerde. Sebze ve Meyve: Sulamanın yapılabildiği kıyı ve iç ovalarda. Zeytin ve Turunçgiller: D. Karadeniz’de az bir alanda yetiştirilir.
    Kıyı kesiminde yağışlı ve gür otlaklara sahip alanlarda büyükbaş hayvan, iç kesimdeki düzlüklerde ise küçükbaş hayvan yetiştirilir. Arıcılık ve balıkçılıkta diğer hayvancılık faaliyetleridir.

    YER ALTI ZENGİNLİKLERİ:
    Taşkömürü: Zonguldak , Bartın ve Kastamonu’da. Türkiye’de tek.
    Bakır: Murgul (Artvin), Küre (Kastamonu), Çayeli (Rize). Türkiye’de 1.Sıradadır.
    Linyit: Bolu, Çankırı, Amasya, Samsun, Ankara’da. Demir: Ordu’da.
    Manganez: Trabzon, Artvin, Amasya ve Kastamonu’da çıkarılır.

    ENDÜSTRİ:
    Demir-Çelik Sanayisi: Karabük ve Ereğli’de. Bakır Tesisleri: Samsun’da.
    Şeker Sanayisi: Turhal, Amasya, Suluova, Çorum, Kastamonu ve Çorum’da.
    Tütün Sanayisi: Samsun ve Tokat’ta. Kağıt Sanayisi: Batı Karadeniz’de.
    Çay Sanayisi: Rize ve çevresi. Fındık Sanayisi: Ordu ve çevresi.
    Gıda ve Dokuma Sanayisi: Büyük kentlerin yakınlarında Kurulmuştur.

    NÜFUS VE YERLEŞME:
    2000 Sayımına göre bölgenin nüfusu 8.4 Milyondur. .Nüfus yoğunluğu Km2’ye 59 kişidir. Nüfus yoğunluğu bakımından Doğu Anadolu’dan sonra en az 2. yoğunluktaki bölgedir. Bu Türkiye ortalamasının altındadır. Çünkü bölgenin geçim kaynakları kısıtlı olduğu için çok göç verir. Nüfus kıyı bölümüne, iç ovalara ve Batı Karadeniz’deki maden ve sanayi alanlarına toplanmıştır.
    Nüfus Artış Hızı %o 4’tür (Türkiye %o18.34) Yeryüzü şekilleri nedeniyle Dağınık Kır Yerleşmesi çok görülür. Ev yapımında ağaç sık kullanılır. Nüfusun %51’i kırsal kesimde yaşar (Türkiye’de % 35) , Halkı genellikle tarım ve hayvancılıkla uğraşır.

    TURİZM:
    Bolu’da Abant Gölü ve Yedigöller. Kastamonu’da Safranbolu Evleri. Bolu-Kartalkaya ve Ilgaz Dağlarında Kayak Turizmi. Samsun ve Tokat’ta Kaplıcalar. Trabzon-Maçka’da Sümela Manastırı.
    Plajlar ve Karadeniz Yaylalar.

    TARİHİ ÖNEMİ:
    Samsun M. Kemal’in 19 Mayıs 1919’da Anadolu’ya ayak bastığı yerdir. Havza, Tokat ve Amasya Milli Mücadeledeki diğer önemli kentlerdir.
    Kastamonu’da M. Kemal’in şapka takarak. Kılık Kıyafet İnkılabını başlattığı şehirdir.

    BÖLGE HAKKINDA NOTLAR:
    Ø Alan bakımından %18 ile 3. Büyük bölgemizdir.
    Ø Kırsal nüfusun en fazla olduğu bölgemizdir.
    Ø Ormanlarımızın %27’sine sahip olarak 1.Sıradadır.
    Ø En fazla yağış alan bölgedir.
    Ø Nadasa bırakmanın en az olduğu bölgedir.
    Ø Temel geçim kaynağı tarımdır.
    Ø En çok göç veren bölgedir.
    Ø Güneşten yararlanma oranı en az bölgedir.
    Ø Gölge uzunluğu en fazla bölgedir.
    Ø Gece-Gündüz süresi arasındaki farkın en fazla olduğu bölgedir.
    Ø Kimyasal çözülmenin en fazla olduğu bölgedir.
    Ø En fazla heyelan olan bölgedir.
    Ø En fazla falez (yalıyar) olan bölgedir.
    Ø Çay, Fındık, Mısır, Keten-Kenevir, Soya Fasulyesi üretiminde 1. Sıradadır.
    Ø Taşkömürünün tamamı ve Bakırın yarısı bu bölgeden sağlanır.
    Ø Kereste en çok Sinop, Kastamonu ve Bolu’da üretilir.
    Ø Boyuna kıyı tipi görülür.
    Ø Sıcaklık ortalaması 14-15 derece, yağış ortalama 1000 mm’dir.
    Ø Çatalağzı Termik Santrali bu bölgededir.
    Ø Kızılırmak Türkiye’nin en uzun ırmağıdır.
    Ø Batın Çayının kısa bir bölümünde akarsu ulaşımı yapılabilmektedir.
    Ø Yeryüzü şekilleri nedeniyle İnsan ve hayvan gücüyle tarım yaygındır.






    MARMARA BÖLGESİ


    KONUMU, SINIRLARI VE KOMŞULARI:
    Ülkemizin kuzey-batısında yer alır. Bulgaristan, Yunanistan, Karadeniz, Marmara ve Ege Denizleri, Karadeniz, Ege, İç Anadolu ve Karadeniz Bölgeleri ile komşudur.

    ALANI VE NÜFUSU:
    Gerçek alanı 67.306 Km2. Ülke yüzölçümünün %8.5’ini kaplar. 6.Büyüklükteki bölgemizdir.
    Nüfusu 2000 sayımına göre 17.3 milyondur. Nüfus yoğunluğu Km2’ye 258 kişidir. Bu Türkiye ortalamasının altındadır. (Türkiye ortalaması Km2’ye 83 kişi)

    BÖLÜMLERİ:
    1.Yıldız Dağları (Istranca) Bölümü
    2.Ergene Bölümü
    3.Çatalca-Kocaeli Bölümü
    4.Güney Marmara Bölümü

    YERYÜZÜ ŞEKİLLERİ:
    Kıyıları:
    Karadeniz ne Kuzey Marmara kıyıları fazla girintili-çıkıntılı değildir. Falez (Yalıyar) çok vardır. Fakat Güney Marmara kıyıları girintili-çıkıntılıdır.
    İzmit, Gemlik, Erdek ve Saros körfezleri vardır.
    Gelibolu, Biga, Kapıdağ, Armutlu, Çatalca-Kocaeli başlıca yarımadalarıdır.
    Gökçeada, Bozcaada, Marmara Adaları, İmralı, İstanbul Adaları ise başlıca adalarıdır.
    İstanbul ve Çanakkale Boğazları Ria Tipi kıyılardır.
    Kapıdağ Yarımadası bir kıyı biriktirme şekli olan Tombolo’dur.
    Dağları:
    Ortalama yükseltisi en az bölgedir. En yüksek dağı Uludağ’dır (2543 m).
    Yıldız Dağları, Koru Dağlar, Işıklar Dağları, Biga Dağları, Samanlı Dağları diğer dağlarıdır.
    Yerşekilleri sade olduğu için ulaşımı da kolaydır.
    Akarsuları:
    Sakarya’nın aşağı kesimi, Susurluk, Meriç ve onun kolu Ergene. Bu akarsular baraj yapımı için uygun değildir. Ağızlarında delta oluşturamazlar. Çünkü akıntı ve yatak eğimi fazladır.

    Ovaları:
    Kastamonu, Bolu ve Düzce Ovaları. Bafra ve Çarşamba Delta Ovaları
    Gölleri:
    İznik, Manyas, Sapanca ve Ulubatlı Tektonik göldür.
    Terkos, Küçük ve Büyük Çekmece Gölleri Kıyı Seti gölüdür.
    Ömerli Baraj gölü de bulunmaktadır.

    İKLİM VE BİTKİ ÖRTÜSÜ:
    Marmara Bölgesi konumu sebebiyle iklim ve bitki çeşitliliğine sahiptir. Karadeniz kıyılarında Karadeniz İklimi ve Ormanlar görülür.
    Istrancaların güneyinde Karasal İklim ve bozkır görülür.
    Güney Marmara’da bozulmuş Akdeniz İklimi ve Maki görülür. Burada yazlar sıcak ve kurak kışlar ılık ve yağışlıdır.

    TARIM VE HAYVANCILIK:
    Yüzölçümüne göre ekili-dikili alanı en fazla bölgemizdir. Sebebi engebenin az, düzlüklerin fazla olmasıdır. Makineli tarım yaygındır. İklim çeşitliliği yetiştirilen ürünleri de çeşitli kılmaktadır. Ulaşımın kolay olması, sulamanın yaygın olması ve tüketici nüfusun fazla olması nedeniyle tarım gelişmiştir. Fakat kalabalık nüfusa yetmediği için başka bölgelerden de gelmektedir.
    Tütün: A.Pazarı (Türkiye’de %8 ile 3.), Ayçiçeği: Ergene Havzası (Türkiye’de 1.)
    Zeytin: Güney Kıyılarında (Türkiye’de %27 ile 2.), Pamuk: Balıkesir (Yağışın azalması sayesinde.)
    Şekerpancarı: Trakya-Alpullu, Adapazarı ve Susurlukta sulanabilen alanlarda.

    Buğday: İç kesimlerde (Türkiye’nin %13’ü), Pirinç: Ergene ve Meriç havzalarında (Türkiye’de 1.)
    Mısır: Doğu Marmara ve Trakya’da. (Türkiye’de 2.)
    Hayvancılık genellikle besicilik ve ahır hayvancılığı şeklindedir. Bunun sebepleri tarım arazisinin fazlalığı, tüketici nüfusun fazla olması, pazarlama sorununun olmaması ve yer şekilleri ve iklim şartlarının buna uygun olmasıdır. İstanbul ve çevresinde kümes hayvancılığı, Bursa ve çevresinde ipekböcekçiliği yapılmaktadır.

    YERALTI ZENGİNLİKLERİ:
    Bor: Susurluk, Bigadiç- Balıkesir (Türkiye’de 1.), Volfram (Tungsten):Uludağ-Bursa, Demirköy-Kırklareli (Türkiye’de 1.), Mermer: Güney Marmara, Linyit: Bölgenin genelinde, Barit: Lapseki-Çanakkale, Doğalgaz: Kırklareli, Demir: Kocaeli ve Sakarya, Manyezit-Magnezyum: Bilecik, Krom: Bursa, Kurşun-Çinko: Balıkesir ve Çanakkale, Seramik Kili: İstanbul ve Çanakkale

    ENDÜSTRİ:
    Bölge ekonomisi gelişmiştir. Milli gelirimizin %20’si bu bölgeden karşılanır. Sanayi işçilerimizin yarısı burada çalışır ve sanayi ürünlerinin 1/3’ü bu bölgeden karşılanır. Ulaşımını kolay olması, hammadde teminin kolay olması, Hinterlandının geniş olması, işgücünün fazla olması, tüketici nüfusunun fazla olması ve pazarlama kolaylığı gibi sebeplerle sanayisi gelişmiştir. Enerji üretimi en az olan bölge olmasına rağmen enerji tüketiminde ilk sıradadır. Türkiye’nin en büyük sanayi kuşağı olan İstanbul-Kocaeli-Adapazarı bu bölgede yer alır. Bursa başka bir sanayi ilidir. İstanbul en işlek ve gelişmiş limanımız olarak en büyük ithalat limanımızdır.

    İzmit’te İpraş Petrol Rafinerimiz bulunmaktadır. Ambarlı-İstanbul’da Doğalgaz ve Fuel Oil, Bursa ve Hamitabat’ta Doğalgaz, Kırklareli ve Orhaneli’nde termik santraller vardır.
    Bursa’da dokumacılık, otomotiv ve konserve sanayisi vardır. İzmit’te ise kağıt, petro-kimya ve İpraş Rafinerisi vardır.

    NÜFUS VE YERLEŞME:
    2000 Sayımına göre bölgenin nüfusu 17.3 Milyondur .Nüfus yoğunluğu Km2’ye 258 kişidir. Bu Türkiye ortalamasının çok üstündedir (Türkiye ortalaması 83 kişidir.) Kentsel nüfusu en fazla olan bölgemizdir. Halkın % 79’u kentlerde yaşar. Nüfusu çok fazla olduğu için diğer bölgelerden ürün alır. Nüfus Çatalca-Kocaeli yarımadasına yoğunlaşmıştır. İstanbul en kalabalık ilidir. İzmit, Adapazarı ve Bursa diğer büyük illeridir. Nüfus artış hızı %o 27’dir (Türkiye %o 18.34). Nüfus ve nüfus yoğunluğunda 1. sıradadır.

    TURİZM:
    Turizm geliri en fazla olan bölgemizdir. Bölgede başta İstanbul, Bursa ve Edirne olmak üzere Osmanlı eserleri çoktur. Bursa’da kaplıcalar bulunmaktadır. Balıkesir’de Kuş Cenneti bulunmaktadır. Bursa-Uludağ önemli bir kış turizm merkezimizdir. Bölgede bulunan adalar ve kıyılar turist çeken diğer yerlerdir. İstanbul bütün yıl fuar ve kongreler sayesinde önemli sayıda turist çekmektedir.

    TARİHİ ÖNEMİ:
    Bilecik, Bursa, Edirne ve İstanbul illerinin Osmanlı Tarihinde önemli yerleri vardır. Bu kentler bu devletin başkentliğini yapmıştır. Çanakkale’de 1915te Çanakkale Savaşına sahne olmuş bir kentimizdir.

    BÖLGE HAKKINDA NOTLAR:
    Ø Yüzölçümüne göre 6. Sıradadır.
    Ø Ortalama yükseltisi en az bölgedir.
    Ø Nüfus ve nüfus yoğunluğu en fazla olan bölgedir.
    Ø En fazla iç göç alan bölgedir.
    Ø Sanayisi en gelişmiş ve sanayi nüfusu en fazla bölgedir.
    Ø İşçi nüfusu en fazla bölgedir.
    Ø Alanına oranla ekili-dikili alanı en fazla bölgedir.
    Ø İki kıtada toprağı olup iki çok önemli boğaza sahiptir.
    Ø Orman bakımından %19 ile 3. Sıradadır.
    Ø Yünlü ve ipekli dokumada ilk sırada yer alan bölgedir.
    Ø Boğazlar ria kıyı tipidir.
    Ø İstanbul en büyük ithalat limanımızdır.
    Ø En çok vergi veren bölgemizdir.
    Ø Bor üretiminde Türkiye’de ve Dünyada ilk sıradadır.
    Ø Alanına oranla tarım arazisi en fazla bölgedir.
    Ø Ekonomimize katkısı daha çok sanayi alanındadır.
    Ø Hizmet sektörünün en fazla olduğu bölgedir.
    Ø Çayır ve otlakları en az bölgedir. (Alanının 1/10’undan az)
    Ø Ürün vermeyen toprakları en az bölgedir.
    Ø Enerji üretimi en az ama tüketimi en fazla bölgedir.
    Ø Turizm gelirleri en fazla olan bölgedir.
    Ø Şeftali, Ayçiçeği, Pirinç ve Kestane üretiminde ilk sıradadır.
    Ø Madenler bakımından en zengin ili Balıkesir’dir.
    Ø Kağıt sanayisinin en fazla olduğu bölgedir.
    Ø Ortalama sıcaklık 14-16 derece, yağış 600-900 mm’dir.
    Ø En fazla yağışı kışın, en azı yazın alır. Yazın Karadeniz ikliminin etkisiyle yağış alır.
    Ø Okur yazar oranı en fazla bölgedir.
    Ø Ekonomimize katkısı sanayi ve ticaret alanındadır.
    Ø Şehirleri: Edirne, Kırklareli, Tekirdağ, İstanbul, Yalova, Kocaeli, Adapazarı, Bursa, Çanakkale, Balıkesir ve Bilecik’tir.