Alkoller ve Genel Özellikleri

Kimya bölümünde yer alan bu konu Ömer tarafından paylaşıldı.

  1. Ömer

    Ömer Yönetici

    alkoller, alkollerin özellikleri, alkollerin genel özellikleri

    Hidrokarbonlardaki hidrojen unun bir ya da farklı C daki birkaçının çıkarılıp yerine –OH kökünün bağlanmasıyla oluşan bileşiklerdir.

    Genel formülü R–OH dır.

    Molekülde bulunan OH grubunun sayısına göre 2 ye ayrılırlar:

    1. Mono Alkoller
    Yapısında 1 tane OH grubu bulunduran bileşiklerdir. OH grubunun bağlı olduğu C una göre üç değişik şekilleri vardır.

    a. Primer (Birincil) Alkol
    –OH grubunun bağlı olduğu C unda iki tane hidrojen u varsa, alkol primerdir.
    primer-alkol.png

    b. Sekonder (İkincil) Alkol
    -OH grubunun bağlı olduğu C unda bir tane hidrojen u varsa, alkol sekonderdir.
    sekonder-alkol.png

    c. Tersiyer (Üçüncül) Alkol
    –OH grubunun bağlı olduğu C unda H u yoksa, alkol tersiyerdir.
    tersiyer-alkol.png

    2. Poli alkoller
    Yapısında birden fazla OH grubu bulunduran bileşiklerdir.
    poli-alkoller.png
    Etandiol Propantriol
    (özel adı glikol) (özel adı gliserin)

    İsimlendirme yapılırken aynı sayıda karbon u bulunduran alkanların sonuna -ol eki getirilir ya da alkil'in sonuna alkol getirilir.

    CH3 – OH
    Metanol (Metil alkol)

    C2H5 – OH
    Etanol (Etil alkol)
    alkoller-ve-ozellikleri-1.png

    NOT: Sistematik isimlendirme yapılırken OH grubuna yakın olan C undan numaralamaya başlanır.

    tersiyer-pentanol.png
    Aynı karbon sayılı bir alkolün primer, tersiyer ve sekonder şekilleri birbirlerinin izomeridir.

    ALKOLLERİN ELDESİ

    Alkenlere H2O katılmasıyla alkoller elde edilir.

    Katılmada markow nikof kuralı geçerlidir.
    alken-alkol.png

    Alkil halojenürlerin seyreltik KOH veya NaOH çözeltisi ile ısıtılmasından
    alkil-halojenur-alkol.png

    Aldehit, keton ve karboksilli asitlerin indirgenmesinden.
    Bu reaksiyonlar çift yönlü olarak gerçekleşirler.
    primer-alkol-kerboksilli-asit.png

    Tersiyer alkoller yükseltgenemez.
    Bu madde ile ilgili olarak denklemler bizim şu yorumları yapmamızı sağlar.

    Primer alkoller bir kademe yükseltgenirse aldehitleri, 2 kademe yükseltgenirse karboksilli asitleri oluşturur.

    Tersten bir ifadeyle karboksilli asit 1 kademe indirgenirse aldehit, 2 kademe indirgenirse primer alkoller elde edilir.

    Sekonder alkoller yalnızca 1 kademe yükseltgenebilir. Ketonların indirgenme ürünü sekonder alkoldür.

    Grignard bileşiği kullanılarak

    Formaldehit + R – MgX → Primer alkol
    Aldehit + R – MgX → Sekonder alkol
    Keton + R – Mg–X → Tersiyer alkol

    ALKOLLERİN REAKSİYONLARI

    Alkollerin tamamı Na, K gibi alkali metallerle reaksiyona girerek H2 açığa çıkarırlar.
    alkol-soydumalkolat.png

    İki mol mono alkolden, 1 mol H2O çekilerek 1 mol eter elde edilir.
    alkol-eter.png
    propan-2ol.png

    1 mol alkolden, 1 mol su çekilmesiyle alkenler elde edilir.
    propilalkol.png

    Alkoller yanma reaksiyonu verirler.
    alkol-yanma.png

    Alkol + Karboksilli asit karsilikli-donusum.png Ester + H2O

    ETER
    İki alkil grubunun bir oksijene bağlanmasıyla oluşan bileşiklerdir. Genel formülü
    CnH2n+2O olup gösterilişi R—O—R şeklindedir.

    Basit Eter: Alkil gruplarının ikisi de aynıdır.
    R1—O—R1
    Karışık Eter

    Alkil grupları birbirinden farklı ise bu eterlere karışık eter denir .

    R1—O—R2
    İsimlendirme yapılırken alkil grupları söylendikten sonra eter kelimesi getirilir.

    CH3—O—CH3 CH3—O—C2H5
    Di metil eter Metil etil eter
    C2H5—O—C3H7
    Etil propil eter

    Eterlerin Eldesi

    2 mol alkolden, 1 mol su çekilerek 1 mol eter elde edilir.

    2R—OH ® R—O—R + H2O
    Alkol Eter

    Alkolatların, alkil halojenürler ile tepkimesinden eterler elde edilir.

    R—ONa + R—X ® R—O—R + NaX
    Alkolat Alkil halojenür Eter
    CH3-CH2-ONa+CH3-Br ® CH3-CH2-O-CH3 + NaBr

    Alkol ve Eterlerin Özelleri Karşılaştırmalı
    alkol-ve-eter-farklari.png
     
    Son düzenleme: 19 Ocak 2015