Ali Kuşçu Biyografisi

Biyografiler bölümünde yer alan bu konu Ömer tarafından paylaşıldı.

  1. Ömer

    Ömer Yönetici

    Ali Kuşçu kimdir, Ali Kuşçu hayatı, Ali Kuşçunun Biyografisi
    Ali Kuşçu olarak bilinen bilim adamının aıl adı Ali Bin Muhammed‘dir (d. 1403, Semerkant – ö. 16 Aralık 1474, İstanbul),gökbilimci, matematikçi ve dilbilimci.

    Türk-İslam Dünyası astronomi ve matematik bilim adamları arasında, ortaya koyduğu eserleriyle haklı bir üne sahip Ali Kuşçu, Osmanlı devletinde, astronomi biliminin önde gelen bilginlerinden birisi kabul edilir. “Batı ve Doğu Bilim dünyası onu 15. yüzyılda yetişen özel bir bilim adamı olarak tanır.” Öyle ki; müsteşrik W .Barlhold, Ali Kuşcu‘yu “On Beşinci Yüzyıl Batlamyos’u” olarak adlandırmıştır. Babası, Uluğ Bey’in kuşcu başısı (doğancıbaşı) idi. Kuşçu soyadı babasından gelmektedir. Asıl adı Ali Bin Muhammet‘tir. Doğum yeri Maveraünnehir bölgesi olduğu ileri sürülmüşse de, adı geçen bölgenin hangi şehrinde ve hangi yılda doğduğu kesinlikle bilinmektedir. Ancak doğum şehri Semerkant, doğum yılının ise 15. yüzyılın ilk dörtte biri içerisinde olduğu kabul edilmektedir. 16 Aralık 1474 (h. 7 Şaban 879) tarihinde İstanbul’da ölmüş olup, mezarı Eyüp Sultan Türbesi hareminde bulunmaktadır. Ölüm tarihi; torunu meşhur astronom Mirim Çelebi’nin (ölümü, Edirne 1525) Fransça yazdığı bir eserin incelenmesi sonucu anlaşılmıştır. Mezar yerinin 1819 yılına kadar belirli olduğu ve hüsnü muhafazasının yapıldığı; ancak 1819 yılından sonra, Ali Kuşcu‘ya ait mezarın yerine, zamanının önemli bir devlet adamının mezar taşının konmuş olduğu anlaşılmaktadır. Uluğ Bey’in Horasan ve Maveraünnehir hükümdarlığı sırasında, Semerkant’ta ilk ve dini öğrenimini tamamlamıştır. Küçük yaşta iken astronomi ve matematiğe geniş ilgi duymuştur.
    Devrinin en büyük bilginlerinden; Uluğ Bey , Bursalı Kadızade Rumi, Gıyaseddün Cemşid ve Mu’in al-Din el-Kaşi’den astronomi ve matematik dersi almıştır. Önce,Uluğ Bey, tarafından 1421 yılında kurulan Semerkant Rasathanesi ilk müdürü, Gıyaseddün Cemşid’in, kısa süre sonra da Rasathanenin ikinci müdürü Kadızade Rumi’nin ölümü üzerine, Uluğ Bey Rasathane-ye müdür olarak Ali Kuşcu‘yu görevlendirmiştir. Uluğ Bey Ziyc’inin tamamlanmasında büyük emeği geçmiştir. Nasirüddün Tusi’nin Tecrid-ül Kelam adlı eserine yazdığı şerh, bu konuda da gayret ve başarısının en güzel delilini teşkil etmektedir. Ebu Said Han’a ithaf edilen bu şerh, Ali Kuşcu‘nun ilk şöhretinin duyulmasına neden olmuştur. Kaynakların değerlendirilmesi sonucu anlaşılmaktadır ki; Ali Kuşcu yalnız telih eseriyle değil, talim ve irşadıyle devrini aşan bir bilgin olarak tanınmaktadır. Öyle ki; telif eserlerinin dışında, torunu Mirim Çelebi, Hoca Sinan Paşa ve Molla Lütfi (Sarı Lütfi) gibi astronomların da yetişmesine sebep olmuştur. Bu bilginlerle beraber, Ali Kuşcu‘yu eski astronominin en büyük bilginlerinden birisi olarak belirtebiliriz.

    Ali Kuşçu‘nun çalışmalarından 542 nüsha
    Matematik

    Risâle fî enne külle mâ Yust‘melu bi’l-Şekleyn el-Mugnî ve el-Zıllî Yumkinu an Yusta‘melu bi’l-Mıstara ve el-Fercâr min Gayrı Hisâb (Arapça); Sinüs ve tanjant teoremlerinde bilinmeyen değerlerin cetvel ve pergel yardımıyla bulunması konusundadır.
    Risâle Der ‘İlm-i Hisâb (Farsça); Bir giriş ile üç makaleden oluşur ve Risâle el-Muhammediyye’nin temelini oluşturur.
    Risâle fî İstihrâc Makâdîr el-Zevâyâ min Makâdîr el-Adlâ‘ (Arapça); Küresel üçgenlerde kenarların büyüklüklerinden açılarının büyüklüklerinin çıkarılmasına ilişkin bir risâledir.
    Risâle fî el-Kavâ’id el-Hisâbiyye ve el-Dalâ’i el-Hendesiyye (Arapça)
    Risâle el-Muhammediyye fî el-Hisâb (Arapça)

    Kimya ve Fizik

    Unkud-üz-Zevahir fi Man-ül-Cevahir (Mücevherlerin Dizilmesinde Görülen Salkım)

    Mekanik

    Tezkire fî Âlâti’r-Ruhâniyye

    Dil ve Belagat

    Şerhu’r-Risâleti’l-Vadiyye
    El-İfsâh
    El-Unkûdu’z-Zevâhir fî Nazmi’l-Cevâhir
    Şerhu’ş-Şâfiye
    Risâle fî Beyâni Vadi’l-Mufredât
    Fâ’ide li-Tahkîki Lâmi’t-Ta’rîf
    Risâle mâ Ene Kultu
    Risâle fî’l-Hamd
    Risâle fî İlmi’l-Me’ânî
    Risâle fî Bahsi’l-Mufred
    Risâle fî’l-Fenni’s-Sânî min İlmihal-Beyân
    Tefsîru’l-Bakara ve Âli İmrân
    Risâle fî’l-İstişâre
    Mahbub-ül-Hamail fi keşif-il-mesail
    Tecrid-ül-Kelam
    Muhammediyye
    Risâle fî Hall Eşkâl el-Mu‘adil li’l-Mesîr (Ekuant Probleminin Çözümlenmesi Üzerine)
    Risâle fî Asl el-Hâric Yumkinu fî el-Sufliyyeyn (İç Gezegenlerde Eksantrik Kuralı, Eksantrik Varsayımın Diğer Gezegenlerde Olduğu Gibi İki İç Gezegen İçin de Kullanılabileceği Üzerine Risale)
    Fethiyye