Yaşar Kemal: Türkiye demokrasiye uzak


Usta yazar Yaşar Kemal, Milano’daki tarihi La Scala Tiyatrosu’nda, 1955’te yazdığı Teneke adlı operayı izlemesinin ardından NTV’ye konuştu Kemal, Türkiye’nin bugüne kadar demokrasiye yaklaşamadığını söyledi





Cumartesi gecesi La Scala Tiyatrosu’nda bir opera olarak da izleme olanağı buldunuz Operanın mabedi sayılan bu tarihi tiyatroda, romanınızı bir opera olarak izlemek nasıl bir duygu? Eseri nasıl buldunuz?
Yaşar Kemal: Hayır mesele bu değil Opera olması mesele değil Eserlerimin senaryo, film ya da başka şeyler olmasına alışkınım ben Şaşkınığım şu oldu: Ancak bu kadar güzel bir şey yapılabilirdi! Bence La Scala tarihinde belki de bu kadar güzel bir oyun görülmemiştir Eserin altında dört beş tane büyük ustanın imzası var Bunlar, yalnız İtalya değil; dünya çapında ustalar Mesela, dekor ve kostümleri yapan heykeltraş Arnaldo Pomodoro, inanılmaz bir güzellik çıkarmış ortaya Sanki Anadolu’da doğmuş, orada büyümüş, köyden de hiç çıkmamış bir adam İlginç bir adam

Aslında bu işin perde arkasını da merak ediyoruz Romanınızın bir operaya uyarlanacağından ilk kez ne zaman haberdar olduğunuz? Bu bir sürpriz oldu mu sizin için?
Yaşar Kemal: Şöyle bir şey oldu Benimle bu konuda ilk kez temasa geçmeleri, zannediyorum 1991 veya 1992’de olmuştu Ama daha sonra La Scala tamire girdi Ben de unutmuş gitmiştim Fakat daha sonra tekrar temasa geçtiler ve mektuplaşmaya başladık Yine de böyle bir şey ortaya çıkabileceği aklımdan dahi geçmiyordu Esas şaşkınlığımın sebebi de budur Eserimin film, tiyatro, opera olmasına daha önce Türkiye’den alışkındım zaten Ama buradaki adamların dört beş tanesi, yirminci yüzyılımızın önemli isimleri Biraraya gelince de inanılmaz bir iş çıkarmışlar ortaya Bence şimdiye kadar böyle bir şey yapılmamıştı Bilmiyorum ama belki La Scala tarihinde bile yok böyle bir şey Bundan sonra olması da zor Ama burdaki adamlar çok güçlü adamlar Dünyada çok etkileri olabilir Bu şekilde yeni operalar yapılabilir İnsan gerçekleri üzerine daha çok eğilinebilir Zira bu, insan gerçekliği üzerine yürünmüş bir opera Başka türlü anlatamayız bunu Bundan sonra da böyle bir şaheser yapılabilir mi yapılamaz mı? Bence, bu güçlü insanların dünya üzerindeki etkisi de çok uzun sürecek

1955’te yayımladığınız Teneke’de, yerel ölçekte, sermayenin tahakkümünü, insanlığın hiçe sayılmasını konu almıştınız Bu küreselleşme çağında, benzer sorunlar küresel bazda da halen devam ediyor diyebilir miyiz?
Yaşar Kemal: Her zaman ediyor işte O devam ediyor Sorun da bu zaten Bunu hepimiz biliyoruz Fakat benim esas yaptığım şey, insanların sıtmadan öldüklerini anlatmaktı Zenginlerin otuz dönüm pirinç ektikleri oluyordu Çukurova’da sıtmaya yakalanmamış insan kalmamıştı Ben bile sıtma oldum Ben pirinç tarlaları için su kontrolörüydüm Birkaç arkadaş yapıyorduk bu işi, biri de bendim Kontrolör olduğum halde, çeltikleri yasaklatmaya çalıştık Ekmeğimle oynama pahasına, ekimi yasaklatmak için çalıştım İki yıl yasaklattık ama, daha sonra gücümüz yetmedi Türkiye’de halen üç çeltik bölgesi var ama, sıtma yapmıyor onlar İtalya’da da çeltik bölgeleri var Belki de hikayenin burada çok tutmasında bunun da rolü var Fakat İtalyanlar bizim gibi ekmiyorlar pirinci Burada suyu kestiğiniz zaman bir damla su kalmıyor içinde Yani başka türlü bir ekim yapıyorlar

Biraz da Türkiye gündemine dönelim Türkiye’de yıllardır düşünce özgürlüğü meselesi tartışılır Şimdi de 301’i tartışıyoruz Sizce bu konuda, Türkiye halihazırda hangi noktada?
Yaşar Kemal: Mesele iyi değil Türkiye’de Türkiye’de işler her bakımdan kötü Demokrasiyi arıyoruz ama, demokrasiye bir türlü yaklaşamıyoruz Bugüne kadar, Türkiye’de demokrasiye yaklaşabilmemiz bile mümkün olmadı Nereye varacak bu işin sonu? AB’ye nasıl gireceğiz? Bilemiyorum ben…

Peki, anayasa tartışmalarını nasıl değerlendiriyorsunuz?
Yaşar Kemal: Ben anayasacı değilim Onun için de hiç bir şeyi değerlendiremiyorum (Kahkahalar)

Ama bu, son haftaların en önemli gündem maddesi Türkiye’nin artık sivil bir anayasaya ihtiyacı olduğundan söz ediliyor…
Yaşar Kemal: Bakın, şimdi bunların, yeni bir anayasa çıkarmaları mümkün değildir Bu, Türkiye’nin şanssızlığıdır Biz, şanssız bir ülkeyiz bugünlerde Yeni bir anayasa; Türkiye’ye layık demokratik bir anayasa çıkarabileceklerine asla inanmıyorum ben Ama inşallah ben yanılıyorumdur

Peki, Türkiye’de dediğiniz türden bir tablonun ortaya çıkmasında, entellektüellerin hiç mi sorumluluğu yok?
Yaşar Kemal: Deme bu kelimeyi, deme! Vazgeç ‘entellektüel’ demekten ‘Türk aydınları’ de! Entellektüel başka, aydın başka Zaten, ‘entellektüel’ diyerek alay ediyor bizimkiler Etsinler varsınlar Şimdi mesele bu değil Şunu şöyle mi yapalım bunu böyle mi yapalım meselesi değil Ne diyorduk biz?

Türkiye’de halihazırdaki tablonun bahsettiğiniz türden olmasında, aydınların hiç mi sorumluluğu yok diye sormuştum
Yaşar Kemal: Valla aydınlarımızda sorun yok Politikacılarımızın sorunu var Sorun politikacılarımızda Bütün politikacılarımızda! Hepsi vicdansız bunların; kötü insanlar! Türk aydınları çok acı çekti En küçük şeyden, her bir şeyden dolayı hapse girdiler Türkiye’nin aydınları çok onurlu insanlardır Aydınların bu kadar hapiste yattıkları, zulme uğradıkları, kötülük gördükleri, açlık gördükleri, uygar bir ülke var mı? Zannediyorum ki, uygar ülkeler arasında bu tür şeyler bir tek Türkiye’de oluyor Tabii Türkiye’yi de uygar ülke sayabilirsek!

Milano’da bize zaman ayırdığınız, bizi kırmayıp konuştuğunuz için teşekkürler efendim
Yaşar Kemal: Ben teşekkür ediyorum