Cengiz Aytmatov (Çıňğız Aytmatov)
Kırgız edebiyatçı, siyasetçi ve gazeteci
Doğumu12 Aralık 1928
Kırgızistan / TalasÖlümü10 Haziran 2008
Almanya / Nürnberg
Kişisel Yaşamı
12 Aralık 1928 tarihinde Kuzeybatı Kırgızistan'daki Talas eyaletinin Şeker köyünde doğdu. Babası Törekul Aytmatov, annesi Nagima Hamzayevna Aytmatova'dır. Adı, Cengiz Han'dan esinlenerek konulmuştur.
Gençliği sıkıntılı bir döneme denk gelmişti. O dönemde zaten yeni yerleşmeye başlayan siyasal sistem, bir de savaşla mücadele etmek zorundaydı. Çok genç yaşta çalışmaya başladı; çünkü İkinci Dünya Savaşı'nın SSCB üzerindeki etkileri gençleri de etkiliyordu, yetişkinler savaşta olduklarından, gençlere büyük iş düşüyordu. On dört yaşında köyündeki sekreterliğe girdi. Burada tarım makinelerinin sayımı, vergi tahsildarlığı gibi işlerde çalıştı.
Köyünden, Kazakistan'a giderek Cambul Veterinerlik Teknik Okulu'nda okudu. Daha sonra şimdiki Kırgızistan'ın başkenti olan Bişkek'e giderek burada Frunze Tarım Enstitüsü'nde öğrenimine devam etti. Ardından Maksim Gorki Edebiyat Enstitüsü'ne geçti ve 1956 ile 1958 yılları arasında Moskova'da okudu.
Yazmaya bu yıllarda Pravda gazetesinde başladı. Ardından, yazdığı eserleriyle üne kavuştu ve 1957 yılında Sovyet Yazarlar Birliği'ne üye kabul edildi. 1963'te Lenin Ödülü'nü aldı. Yapıtları yüz ellinin üstünde dile çevrildi. Sovyetler Birliği'nin dağılması ve Kırgızistan'ın bağımsızlığına kavuşmasından sonra ülkesini Lüksemburg'da büyükelçi olarak temsil etti.
Aytmatov, Gün Olur Asra Bedel romanının film çekimleri için gittiği Rusya'nın Tataristan Cumhuriyeti'nin başkenti Kazan'da 16 Mayıs 2008 rahatsızlanarak böbrek yetmezliği teşhisiyle tedavi için Almanya'ya getirilmişti. Almanya'nın Nürnberg kentindeki Klinikum Nord'da tedavi gören Cengiz Aytmatov, komaya girmişti.10 Haziran 2008 tarihinde Nürnberg'de yaşamını yitirdi.

Eserleri

Savaş sonrası yazarları arasında yer alan Aytmatov, Cemile'den önce bir kaç kısa hikaye ve Yüzyüze`yi yazdı. Ancak yazarın kendini kanıtlamasını sağlayan kitap Cemile oldu; Louis Aragon Cemile`yi "dünyanın en güzel aşk hikayesi" olarak tanımlamıştır.
Gün Olur Asra Bedel, Cemile, Beyaz Gemi, Kopar Zincirlerini Gülsarı, Toprak Ana]], Selvi Boylu, Yıldırım Sesli Manasçı, Beyaz Yağmur, Kızıl Elma, Cengiz Han'a Küsen Bulut, Dişi Kurdun Rüyaları, Sultan Murat
Eserlerinde mitolojiye oldukça yakın durdu; ancak onunki antik anlamından farklı olarak mitolojiyi çağdaş bir zeminde sentezlemek ve yeniden yaratmaktı. Eserlerinde mitlere, efsanelere ve halk hikayelerine göndermeler yapmıştır.
Manas Destenı ve diğer Kırgız destanlarından ve efsanelerinden ilham almıştır.

Siyasal Yaşamı

Cengiz Aytmatov; edebi çalışmalarına ek olarak, Avrupa Birliği, NATO, UNESCO ve Benelüks ülkelerinin Kırgız delegeliğini üstlenmiştir. Ayrıca eski Kırgızistan Dışişleri Bakanı Askar Aytmatov'un babasıdır.

Yapıtlarından Bazıları

• Zorlu Geçit (1956)
• Yüzyüze (Лицом к лицу, 1957)
• Cemile (Kırgız Türkçesi Жамийла, Rusça Джамиля, 1958)
• İlk Öğretmenim (Первый учитель, 1962)
• Dağlar ve Steplerden Masallar (Повести гор и степей, 1963)
• Elveda, Gülsarı! (Прощай, Гульсары, 1966)
• Beyaz Gemi (Kırgız Türkçesi, Ак кеме : Ak Keme) (RusçaБелый пароход, 1970)
• Selvi Boylum Al Yazmalım, (1970)
• Fuji-Yama (Восхождение на Фудзияму, Fuji Dağının Tepesi 1973)
• Gün Olur Asra Bedel ,(Kırgız Türkçesi Кылым карытар бир күн),(Rusça И дольше века длится день, 1980),
• Darağacı - Dişi kurdun Rüyaları (Плаха, 1988)
• Toprak Ana
• Cengiz Han'a Küsen Bulut
• Çocukluğum
• Kırmızı Elma
• Dağlar Devrildiğinde-Ebedi Nişanlı (Son romanı - 2007)